Plutarch

  • Erynie i wymiar sprawiedliwości

    Mitologiczny matkobójca Orestes. Starożytna Grecja nie znała zbrodni bardziej ohydnej i niewybaczalnej niż matkobójstwo. Zgodnie z tradycją Orestes powinien był więc zostać zaszczuty na śmierć przez erynie, boginie zemsty i kary, zwane też z enigmatycznych powodów Eumenidami, czyli Życzliwymi. Ale w tym przypadku nic takiego nie ma jednak miejsca, jak wiemy, bowiem na wskutek ostrej

    Read more →

  • Navigare necesse est

    Navigare necesse est, vivere non est necesse. Znalazłem tę myśl przed wiekami i, wyrwana z kontekstu, zachwyciła mnie swoją enigmatycznością. Żeglowanie jest koniecznością, życie koniecznością nie jest. Można tę myśl interpretować na wiele sposobów, ale jej historyczna zawartość nie kryje żadnej tajemnicy. Według Plutarcha zdanie to wygłosił Pompejusz. Gdy w Rzymie zapanował dokuczliwy głód, Pompejusz

    Read more →

  • Sędziowie

    Informacja u Plutarcha o tym, że w Tebach znajdowały się wizerunki przedstawiające sędziów bez rąk i najwyższego sędziego z zamkniętymi oczami, co miało być wizualną demonstracją tezy głoszącej, że sprawiedliwość jest zarazem nietykalna i nie podlegająca żadnym wpływom. Uwspółcześnione wizerunki przedstawiałyby sędziów z atrybutem indyjskiej bogini Kali, z pięcioma parami rąk, a najwyższy sędzia miałby

    Read more →

  • Figi i Kserkses

    Słowem „sykofant” określano w Atenach obywatela, który występował z oskarżeniem publicznym z chęci zysku (zwykle otrzymywał część skonfiskowanego majątku skazanego), z powodów wyłącznie prywatnych, ze względu na doraźną walkę polityczną albo przekupiony przez prawdziwego przeciwnika oskarżonego, kryjącego się jednak w cieniu oskarżyciela; w Atenach istniała grupa osób niemal zawodowo zajmująca się tym ostatnim rodzajem oskarżeń.

    Read more →

  • Stare dobre czasy

    Plutarch „Powiedzenia królów i wodzów”: Agis, syn Archidamosa, będąc już w podeszłym wieku usłyszał, jak ktoś narzeka, że dawne zwyczaje odchodzą w niepamięć, a inne, złe, przenikają, i z tego powodu w Sparcie wszystko jest przewrócone do góry nogami. Miał to skomentować słowami: „Jeśli tak się dzieje, to znaczy, że sprawy toczą się normalnym trybem.

    Read more →

  • Edyp i hipopotam

    Plutarch. Kapłani egipscy gardzili rybami, nawet hieroglif „nienawiść” przedstawiany jest za pomocą znaku ryby.  Podobno w przedsionku świątyni Ateny w Sais znajdował się wizerunek chłopca, za nim starca, sokoła i ryby, a za nimi wszystkimi – hipopotama. Obraz ten układa się w zdanie: „O, wy którzy rodzicie się i odchodzicie, bóg nienawidzi bezwstydu”. Mały chłopiec

    Read more →

  • Erotyzm

    Najdoskonalszą definicję tego, czym jest erotyzm znajdujemy u Plutarcha. Według niego Bieda, pragnąc urodzić syna, złączyła się ze śpiącym Dostatkiem. W konsekwencji poczęła i urodziła Erosa, istotę o naturze złożonej, kapryśnej i zmiennej. Po ojcu odziedziczył on dobro i niezawisłość od wszelkich potrzeb, lecz wiele odziedziczył także po matce – ubogiej, nierozsądnej, z niedostatku wiecznie

    Read more →

  • Kubek Fidiasza

    Według Plutarcha mistrz Fidiasz, oskarżony w sfingowanym procesie o przywłaszczenie mienia publicznego i bezbożność, został wtrącony do więzienia i tam zakończył życie. Jak głosi jedna wersji z powodu choroby, według innej na skutek zażycia trucizny, którą podstawili mu wrogowie, aby potem posądzać o to Peryklesa. Gdyby przyjąć tezę Plutarcha, to słynny posąg Zeusa Olimpijskiego, zaliczany

    Read more →

  • Kompleks hipopotama

     „O Izydzie i Ozyrysie” Plutarcha. Kompleks hipopotama, który „zamordował swego ojca i zdobył jego tamę” w miejsce kompleksu Edypa? Czemu nie? Żaden hipopotam nie ma szans, by stać się prawdziwym i wyjątkowym hipopotamem, jeżeli nie zamorduje swego ojca i nie przejmie jego tamy. Z tym problemem borykano się na długo przed Grekami.

    Read more →