Michaił Piotrowicz Arcybaszew, to rosyjski pisarz, dramaturg i publicysta, urodzony w roku 1878 w chutorze Dobrosławiwka w guberni charkowskiej. Od strony polskiej matki był on prawnukiem naszego bohatera narodowego, Tadeusza Kościuszki. Po przyjęciu władzy w Rosji przez gang Lenina wyemigrował do Polski i mieszkał w Warszawie, gdzie też zmarł 3 marca 1927. Arcybaszew nie zapisał się w Polsce, w przeciwieństwie do swego pradziadka, niczym nadzwyczajnym i znany jest głównie z ataku na Stefana Żeromskiego, który jego zdaniem nie wyraził się o poetyckiej twórczości Puszkina z należytą czołobitnością. Z tego też powodu ogłosił z dzienniku rosyjskim, wychodzącym wówczas w Warszawie, list otwarty w którym zarzucał Żeromskiemu, że w powieści Przedwiośnie, rysując sylwetkę swego bohatera Baryki napisał, iż przechowywał on „nieprzyzwoite wiersze Puszkina i innych pornografów”. Arcybaszew poczuł się tym, jako rosyjski patriota oraz wielbiciel poezji Puszkina, osobiście dotknięty.
Żeromski w odpowiedzi bardzo słusznie podkreślił różnicę między autorem a protagonistą, dla rosyjskiego pisarza najwyraźniej niezauważalną: Jeżeli mój bohater zostaje komunistą albo nazywa Puszkina w swoich mniemaniach „pornografem” – to nie znaczy, ażebym ja, autor powieści zostawał eo ipso komunistą albo mniemał o Puszkinie, że jest tylko pornografem. Gdyby autorów pism literackich w sposób prosty i niewybredny, a bezapelacyjny utożsamiać z ich bohaterami, to literatura piękna musiałaby szybko ustać, gdyż autorowie pomaszerowaliby do kryminału za złodziejstwo, rozboje, włamania, oszustwa, kazirodztwo oraz rozwiązłość.
Michaił P. Arcybaszew, prawnuk słynnego Naczelnika, nie był podobno usatysfakcjonowany tą odpowiedzią – zdarza się, niestety, że przysłowiowe jabłko pada jednak bardzo daleko od jabłoni.
SCHOLIA 