SCHOLIA

„Niewolnik jest żyjącym narzędziem”, uważał Arystoteles. Słuszna uwaga, bodaj najbardziej charakterystyczną cechą mentalności niewolniczej jest podatność na manipulację. Niewolnik nie ma godności, dla niego każda doraźna korzyść jest czymś ważniejszym niż szacunek dla samego siebie, lojalność czy przyjaźń: „niewolniczą rzeczą jest znosić spokojnie zniewagi i nie ujmować się za swymi przyjaciółmi” (Etyka Nikomachejska). My, Polacy, wciąż jeszcze jesteśmy niewolnikami. Być może zawsze nimi pozostaniemy.