SCHOLIA

Łaciński rzeczownik veneficus znaczy czarownik, ale też truciciel. Także grecki termin pharmakon odnosi się zarówno do lekarstwa jak i trucizny. Lekarstwo może być trucizną, trucizna może być lekarstwem. Platon uważał, że język i pismo również są pharmakonami, mającymi zarówno moc uzdrawiania, jak i szkodzenia: język może przekazywać prawdę, ale może też służyć do manipulacji i dezinformacji. Dobro może czynić zło, zło może czynić dobro – głosił Goethe. Jestem tej siły cząstką drobną, co zawsze złego chce i zawsze czyni dobro, oświadcza jego Mefistofeles. Świat zbudowany jest z przeciwieństw, które przenikają się wzajemnie i dopełniają. Nie moglibyśmy istnieć ani w świecie absolutnego dobra ani w świecie absolutnego zła. Nasze miejsce to świat pomiędzy.