Grecja
-
Antyczne greckie miasta z ich ogołoconymi świątyniami i sanktuariami. Ambrakia. Po jej zdobyciu Rzymianie wywieźli 285 posągów z brązu i 230 marmurowych. Po pokonaniu Perseusza, króla Macedonii, Emiliusz Paulus zdobył tyle dzieł sztuki, że jego wjazd triumfalny w Rzymie trwał przez cały dzień. Jeszcze więcej zrabował Lucjusz Mummiusz w Koryncie, zrównując miasto z ziemią, a
-
Mitologiczny matkobójca Orestes. Starożytna Grecja nie znała zbrodni bardziej ohydnej i niewybaczalnej niż matkobójstwo. Zgodnie z tradycją Orestes powinien był więc zostać zaszczuty na śmierć przez erynie, boginie zemsty i kary, zwane też z enigmatycznych powodów Eumenidami, czyli Życzliwymi. Ale w tym przypadku nic takiego nie ma jednak miejsca, jak wiemy, bowiem na wskutek ostrej
-
Memnon, Grek z Rodos, kondotier późnego okresu Achemenidów. Wielu historyków ceni go i wychwala twierdząc, że był nie mniej zdolnym strategiem niż Aleksander i że gdyby nie jego nieoczekiwana i przedwczesna śmierć, historia tej części świata mogłaby potoczyć się całkiem inaczej. Możliwe, historia jak wiadomo zawsze może potoczyć się inaczej, i możliwe również, że Memnon
-
Acedia. Jeszcze jedno pojęcie z czysto greckim rodowodem, jak zresztą niemal wszystkie pojęcia, które odnoszą się do naszej psychiki, łącznie z samym pojęciem ψυχή. Grecy nas wymyślili. Akēdía, akedeía to brak troski o własny byt, o swoje istnienie, obojętność, od słowa kēdía (troska) lub według Galena aciditas, a więc melancholia. Acedia to choroba duszy objawiająca się apatią, niemożnością zaznania spokoju i dekoncentracją, znana
-
Ilekroć zdarzyło mi się pojechać gdzieś na wakacje, ale nie do Grecji, zawsze żałowałem mojej decyzji już w chwili przybycia na miejsce. Czułem się jak ktoś, kto popełnił niewybaczalny błąd lub zgoła przestępstwo. W zeszłym roku postanowiłem zaprzestać eksperymentów i tradycyjnie wybrałem się do Grecji, ale dla odmiany do Grecji północnej, gdzie jeszcze nie byłem,
-
Kapka Kassabova „W stronę Ochrydy” fascynująca opowieść o ludziach i historii mało dla nas znanego regionu Prespy i Jeziora Ochrydzkiego, dzielonego obecnie przez trzy kraje, Grecję, Macedonię i Albanię. Opowieść o świecie rozdartym i tragicznym, gdzie kotłują się i mieszają różne kultury, różne języki, różne tradycje i od tysięcy lat te same ludzie namiętności: Zawsze
-
Żadna z chrześcijańskich świętych nie została nigdy wystawiona na tak nieludzką pokusę jak Penelopa. Przeżycia świętych histeryczek średniowiecza, zwykle anemicznych i mdłych, w porównaniu z jej doświadczeniem wydają się być naiwne, dziecinne i śmieszne. Penelopa jest dojrzałą i atrakcyjną kobietą, która zmuszona jest żyć w towarzystwie ponad stu młodych i przystojnych mężczyzn, okupujących jej dom
-
Ciekawa, zapomniana postać. Thomas Coryat, urodzony w drugiej połowie 16-go wieku, w Crewkerne, Somerset. W 1608 udał się w pięciomiesięczną podróż edukacyjną po zachodniej Europie, odwiedzając tereny dzisiejszej Francji, Włoch, Niemiec, Holandii i Szwajcarii. Swoje wspomnienia spisał następnie w Coryat’s Crudities: Hastily gobled up in Five Moneth’s Travels. Zawarł w tej pracy sporo bystrych obserwacji o
-
Europejska solidarność w kwestii sankcji wobec Rosji? Niemcy, Francja, Hiszpania, Włochy i Belgia domagają się, aby na szczeblu krajowym była możliwość odmrożenia zamrożonych aktywów osób z list sankcyjnych, jeżeli te osoby mają udziały w branży rolniczej, czyli proponują wykreślenie z list sankcyjnych ponad 1,5 tys. osób i podmiotów, oligarchów i zbrodniarzy. Część krajów zaprotestowała przeciwko
-
Tylko w Grecji, w tym poranionym, stratowanym historią świecie, zdarzają się takie chwile, gdy z całą jasnością rozumiesz, że być człowiekiem to coś tajemniczego i wspaniałego.
-
Rozgrywka między Perdikkasem a Meleagrem po śmierci Aleksandra Wielkiego. Stronnicy Meleagra, głównie piechota, oddziały pedzetajrów, zostają zwabieni w pułapkę, przy jego biernym współudziale zresztą, trzystu z nich wyłapano i rzucono słoniom, by stratowały ich na śmierć. Była to pierwsza tego typu w świecie greckim publiczna egzekucja, zapowiadająca wszystko to, co nastąpiło potem i trwało, z
-
Ateńskie stowarzyszenie artystów dionizyjskich, Kolegium Dionizosa, albo Związek Artystów Dionizosa, to organizacja, która kontraktowała aktorów do odgrywania sztuk w całym starożytnym świecie greckim, a był to świat, gdzie niemal każde miasto i miasteczko uznawało za punkt honoru posiadanie własnego teatru. Teatrów w dawnej Grecji nie brakowało, o czym jeszcze i dziś świadczą setki ich ruin.
-
Szalenie małe, zwykle wąskie, pozbawione okien pokoje antycznych domów, które tyle razy, zawsze z pewnym rozczarowaniem, obserwowałem przy zwiedzaniu ruin dawnych greckich miast. W pewien sposób czułem się zawiedziony, że były to ciasne klatki, przypominające staropolskie świronki raczej niż sypialnie czy pokoje dzienne. Zadawałem sobie pytanie, jak oni mogli w tym mieszkać. I wydawało mi
-
Ryszard Kapuściński „Lapidaria IV – VI”: Byłoby trudno, a może nawet niewłaściwie, pominąć słowo syngrapheus, ponieważ znaczy ono po grecku – pisarz. Ale jego sens jest inny niż we francuskim, w którym wskazuje ono tylko na akt (czynność) pisania. Natomiast po grecku syngrapheus znaczy „pisać z”. Niewątpliwie zapytacie – z kim lub z czym? Myślę,
-
Idea polis nieodwołalnie zdefiniowała myślenie Greków. Wszystkie ich wizje, może poza tą, którą próbował wprowadzić w życie Aleksander Macedoński, nie wychodzą poza ten stereotyp. Jeżeli pojawiają się jakieś odstępstwa i różnice, to są one czysto ilościowe. Jakość tych wizji nie ulega zmianie, zawsze chodzi o polis, tylko w różnych formach. Nawet w epoce hellenistycznej, gdy
-
Greckie καιρός, kairos, słowo oznaczające punkt zwrotny w życiu, odpowiedni moment, kryzys, zmuszający nas do podjęcia decyzji, która może radykalnie odmienić bieg zdarzeń lub nasz los. Określenie kryzys posiada tu identyczne znaczenie jak w chińskim ideogramie tego słowa, które jest kombinacją dwóch znaczeń: „zagrożenie” i „szansa”. W języku chińskim nie ma jednolitego pojęcia „kryzys”. Wyraża się
-
Nie istnieje tylko jedna Grecja. Każdy naród, konfrontując się z klasyczną Grecją, szuka w niej swego własnego odbicia. Istnieje więc wiele Grecji. Istnieje Grecja angielska, miłość bez cienia ostentacji, Grecja francuska, przesycona tęsknotą za Moreą, Grecja niemiecka, edle Einfalt, und eine stille Größe, Grecja amerykańska, radosna i wodewilowa, Grecja Polska, Grecja Włoska i wszystkie one
-
Ruiny starożytnej Gortyny na Krecie. Dotarliśmy tam w samo południe, temperatura dochodziła do trzydziestu ośmiu stopni, mózg gotował się pod termitierą czaszki. Nadaremnie usiłowałem przypomnieć sobie imiona synów Dedala i pewnej Gortynianki bez imienia, którzy według legendy jako pierwsi zaczęli rzeźbić w marmurze. Wspomina o nich Pauzaniasz. Byli to Dopojnos i Skyllis.
-
J. Seferis: Nasz życie publiczne to dżungla, w której wszyscy nawzajem się eksterminują: podstępem, oszczerstwem, tchórzostwem, bezwstydnością. Ci ludzie sprawiają, że czujesz się tak, jakbyś żuł mgłę. Słowa, które znakomicie pasują do obecnej sytuacji w Polsce. Można by sądzić, że zostały napisane z myślą o Polsce, choć dotyczą Grecji.
-
Mojry, boginie przeznaczenia i losu, to Kloto, Lachesis i Atropos. To one przędą nić ludzkiego życia. Kloto, Prządka, rozpoczyna nić życia, Lachesis, Udzielająca, snuje ją, a Atropos, Nieodwracalna, ucina. Przedstawiano je jako kobiety bardzo stare, o pomarszczonych, pooranych bruzdami głębokich zmarszczek twarzach, srebrnych włosach, związanych z tyłu głowy białymi wstążkami i przeraźliwie chudych ramionach wystających spod sukien z bielonego
-
Zwycięstwem bez wzniecania kurzawy nazywano w starożytnej Grecji wygraną walkowerem. Łatwo odgadnąć powód.
-
Milet. Tales, Anaksymenes, Anaksymander, ale również Arystydes, twórca noweli, autor nie zachowanego, niestety, zbioru frywolnych opowiadań erotycznych Opowieści milezyjskie, które wywarły wpływ na twórczość Petroniusza i Apulejusza. A więc Milet, jońscy filozofowie przyrody, podstawy geometrii, ale i olisbos, bo Milet znany był z produkcji i eksportu na całą grecką oikumene sztucznych fallusów, bardzo wówczas cenionych ze
-
Fiskardo na Kefalonii, zaciszne i trochę senne. Spowite w sinawej mgle królestwo Odysa, Itaka, blisko, niemal na wyciągnięcie ręki. Tak je pamiętam. Dawna nazwa Viscardo, na cześć normandzkiego rozbójnika Roberta Guiscarda, którego imię powtarza się niczym złowieszczy sen przez większość stron „Aleksjady” Anny Komneny. Ten pyszałkowaty, próżny i pozbawiony skrupułów potomek zromanizowanych wikingów uważał się
-
Koturny. Buty na bardzo wysokich obcasach, których podeszwy robiono z kilku warstw twardej, wyprawionej skóry, używane w starożytnym teatrze greckim. Posiadały bardzo praktyczną funkcję – dzięki temu „podwyższeniu” aktorzy stawali się lepiej widoczni nawet z ostatnich rzędów amfiteatru. Charakterystyczne dla tego buta jest to, że nadawał się na obie nogi. Stąd już w starożytności określenie
-
W greckiej poezji epickiej i lirycznej las jest integralną częścią krajobrazu. Lasy porastają pasma górskie i wyspy, sąsiadują z łąkami i pastwiskami na wzgórzach i równinach. W poematach Homera nie brakuje podobnych przedstawień. W Iliadzie są to przeważnie lasy górskie, w Odysei częściej mówi się o porośniętych lasem wyspach oraz świętych gajach. Atena wymienia, wśród
-
„Wywiady z historią” Oriany Fallaci. Ostatni z nich w tym zbiorze dotyczy Aleksandrosa Panagulisa, greckiego poety i polityka, który po zamachu stanu z 21 kwietnia 1967 sprzeciwił się wojskowemu reżimowi Jeorjosa Papadopulosa i założył organizację Grecki Ruch Oporu. Po niefortunnym zamachu na życie Papadopulosa został aresztowany i początkowo skazany na karę śmierci, którą jednak wstrzymano pod
-
Nigdy w Grecji nie udało mi się otrzymać na talerzu w restauracji kawałka mięsa w całości. Po raz pierwszy, przed wielu laty, zwróciłem na to uwagę w pięknym Loutro. Dotarliśmy tam późnym popołudniem promem z Hora Sfakion, byliśmy głodni, zwabił nas zapach mięsa, pieczonego na ruszcie, ustawionym na brzegu morza, przed portową tawerną. Na rusztowinie
-
Słowo sympozjum brzmi dzisiaj poważnie i dostojnie. Kojarzymy je natychmiast z jakimś towarzystwem zramolałych językoznawców, omawiających nudne problemy składni albo kongresem dentystów dyskutujących o wpływie zanieczyszczeń powietrza na rozwój próchnicy zębów. Tymczasem w starożytnej Grecji, a stamtąd to słowo pochodzi, sympozja oznaczały pijaństwo i seksualną rozpustę. Biesiadnikami byli tylko i wyłącznie mężczyźni, obsługiwani przez młodych
-
Nicòlàs Gòmez Dàvila: Nowoczesna cywilizacja jest wynalazkiem białego inżyniera dla murzyńskiego kacyka. Zachód umrze, kiedy Grecja przestanie być obecna w duszy chrześcijańskiej.
-
Sport i polityka to prastary duet. Już Igrzyska Olimpijskie w starożytnej Grecji kreowały zwykłych ludzi na narodowych bohaterów, choć były to jednak dość niewinne zabawy w porównaniu z tym, co przyszło kilka wieków później. Wystarczy przypomnieć słynne „powstanie Nika” w Bizancjum, gdy niezadowolone z rządów Justyniana elity polityczne sprowokowały ogłupiałych kibiców Zielonych i Niebieskich do
SCHOLIA 