Czy żebranie jest upokarzające dla żebrzącego? Sądzę, że nie. Upokorzenie można przeżyć raz czy dwa, ale nie z własnej woli i wyboru, do tego dzień po dniu i przez długie miesiące. Żebractwo mogło być ponurą koniecznością w średniowieczu. Czy jest taką koniecznością i dziś, gdy żyjemy w zwyrodniałym państwie opiekuńczym, które wymaga śmiesznie mało i pomaga zawsze? Nikt z własnej woli nie żyje w stanie permanentnego upokorzenia, bez względu na to, jakie byłyby tego konsekwencje. Dla żebraka żebranie jest pracą. Może nie jest to praca nazbyt wygodna, bo trzeba siedzieć całe dnie w tym samym miejscu, ale dobrze wiemy, że są prace nieporównywalnie gorsze, trudniejsze i brudniejsze. Podobno żadna praca nie upokarza, żebrak nie ma więc powodu, by czuć się upokorzony.
Czy natomiast dawanie jałmużny jest upokarzające? Tak, jest to wysoce upokarzająca czynność. Jeżeli uważam bowiem, że ktoś potrzebuje pomocy, to wrzucenie mu do miski kilku groszy jest przejawem koszmarnego skąpstwa, jest jedynie sankcjonowaniem żebractwa, popieraniem tego zjawiska i znajdowaniem w nim mało szlachetnej satysfakcji. Jeżeli naprawdę uważałbym, że żebrzący potrzebuje pomocy, powinienem podzielić się z nim przynajmniej połową tego, co posiadam – powinienem odstąpić mu połowę mego mieszkania, połowę miesięcznego dochodu, połowę mego konta w banku, czyli połowę mego życia. I to miałoby sens. Taki gest miałby realne konsekwencje. Ale tymczasem daję jedynie kilka groszy, zaspakajając wyłącznie moją próżność. Te kilka drobnych monet w żaden sposób nie zmieni jego sytuacji, a jutro czy pojutrze zrobię to samo i w ten prosty sposób żebraka uczynię żebrakiem jeszcze bardziej – zakładajac, że żebrakiem można być „jeszcze bardziej”. Moja jałmużna nie polepszy jego położenia, natomiast zlegalizuje jego żebractwo, a to zwalni go z przykrego obowiązku zadbania o swój los. A więc dając jałmużnę, wpadam w pułapkę zastawioną na mnie przez samego żebraka. Finansuję jego niechęć do tego, by uczynił ze swoim życiem coś sensownego i jestem bardzo z tego dumny – dumny z tego, że pomagam mu niszczyć jego życie. Czyż nie jest to upokarzające?
SCHOLIA 