Kilka przykładów z japońskiego arsenału pojęć estetycznych:
shibui – nie jest to mocne uczucie; ani wytworne ani poprawne; nie jest skomplikowane ani przesadne; ale i nie jest też ostentacyjne. Łączy powagę spokoju i niedopowiedzenia. Prowadzi nas do wnętrza natury, rozbudza świadomość prawidłowości rzeczy. Wychodzi poza urodę czy piękno rzeczy, wskazując na ich naturalność. Najpełniej może wyrażać shibui to, co jest interesujące w sposób naturalny. Zawiera w sobie wartość zwaną w języku chińskim chi, stan doskonałego wyciszenia. Wyciszenie osiąga się poprzez niekompletność oraz niedokończoność, co stwarza miejsce dla wyobraźni. Być może gdzieś tutaj należy szukać wyjaśnienia charakterystycznej dla Japończyków fascynacji niedoskonałością i nieregularnością. Na przykład w 31-sylabowej tanka (inną nazwą tej formy poetyckiej jest waka) wersy złożone są kolejno z pięciu, siedmiu, pięciu, siedmiu i siedmiu sylab.
mono-no-aware – tłumaczone jako „smutek rzeczy”, najtrafniej określa japoński dialog z naturą. Subtelne, ale silnie emocjonalne wyrażenie. Jego wyrazem jest wiersz waka, bardzo stara japońska forma pieśni. Sentymentalna wrażliwość i melancholia. Słynną „Opowieść o Genji” uważano za powieść mono-no-aware.
okashi – pierwotnie oznaczało coś, co wywołuje uśmiech na twarzy, na skutek rozkoszy lub rozbawienia. Dosłownie oznacza radość lub piękno.
miyabi – dworskość lub wyrafinowanie, powab spokoju, odczuwanie przyjemności z obcowania z nieskazitelnym pięknem przyrody, widok gałązki kwitnącej śliwy, mignięcie rękawa kobiecego kimona, uniesienia miłosne, poczucie wyrafinowania reprezentujące najwyższy poziom elegancji. Popularnym symbolem miyabi stało się opadanie kwiatów wiśni.
yūgen – niewyjaśnialne, wyraża oddalenie, nieprzetłumaczalną, nie dającą się wyrazić słowami tajemniczość, odbierane tylko intuicyjnie, nie można tego uczucia ująć słowami.
sabi – spatynowanie, samotność, jest stosowane przy planowaniu ogrodów, ceremonii picia herbaty, literatury. Wyraża się w prostocie i niewymuszoności. Zawiera w sobie wręcz rustykalną bezpretensjonalność. Kryje się w zapachu chryzantem. Także w haiku.
SCHOLIA 