SCHOLIA

Goethego uwaga o Włochach, pochodząca zapewne z jego „Podróży włoskiej”, a więc z końca osiemnastego wieku: Przekonałem się, że lud tutejszy przejawia żywą i pomysłową przedsiębiorczość nie po to, by się bogacić, lecz by żyć beztrosko. Niewiele jest nacji o których, może poza Grekami, dałoby się powiedzieć podobne słowa. Z całą pewnością nie dałoby się tego powiedzieć o Szwedach. Tutaj bogacenie się nigdy nie było środkiem, lecz celem, a ten, dla kogo bogacenie się jest celem, nigdy nie żyje beztrosko.