Dobre rady dajemy innym wtedy, gdy nie starcza nam sił, by dawać zły przykład. Znak, że staliśmy się już starzy.

Donald Keene, „Estetyka japońska”: Rycerz europejski nosił rękawiczkę swojej damy przy hełmie, ale nigdy nie przyszłoby mu do głowy, by poddać ją wpierw oględzinom w celu sprawdzenia, czy spełnia ona jego standardy estetyczne, a tym samym potwierdza, że dama jest warta tego, by za nią umrzeć; wystarczała mu myśl, że owa rękawiczka zdobiła niegdyś jej dłoń, a zbyt skrupulatne sprawdzanie materiału, koloru, wzoru, itd. nie zaskarbiłoby mu względów ukochanej. Natomiast japoński dworzanin z jedenastego wieku był nieugięty w oczekiwaniu estetycznej ogłady u kobiety, której miał ofiarować swoją miłość. Liścik od niej, pisany kaligrafią mniej doskonałą lub rozczarowanie widokiem jej rękawa, sugerującym, że damie brak doskonałej wrażliwości na dobór kolorów, mógłby z łatwością stłumić jego żarliwość.

Estetyczna ogłada u kobiety, której ofiarujemy naszą miłość … Europejskie Dulcynee w porównaniu z ich japońskimi odpowiednikami mogłyby w najlepszym razie uchodzić za w miarę czyste garkotłuki.

Znakomity mem krążący obecnie w Internecie. Dotyczy powszechnego dzisiaj żądania skutecznej szczepionki na korona wirusa: Przez ostatnie dekady płaciliście milionowe pensje piłkarzom, uczonym rzucając jałmużnę w postaci marnych groszy. Poproście więc teraz piłkarzy, by wynaleźli wam szczepionkę.

Àngel Rosenblat, filolog i hispanista : Brak szacunku wobec słów jest brakiem uczciwości moralnej i intelektualnej.

W przewidywaniu rozmaitych nieszczęść, które mogą nas spotkać i dotknąć, potrafimy zadziwiająco dobrze wykorzystywać nasz umysł. Bez trudu tworzymy setki scenariuszy. Gdybyśmy jeszcze potrafili równie sprawnie używać naszego umysłu do znoszenia tych nieszczęść, gdy już nas dotkną …

Jako ludzie młodzi nie mamy zielonego pojęcia o tym, jak być młodym. Nie potrafimy też być dorośli, gdy wreszcie stajemy się dorośli. Ale najbardziej tragiczne w naszej kondycji jest to, że nawet jako ludzie starzy nie umiemy być starzy. Nikt już nawet nie pamięta, co to może znaczyć.

W czasach, gdy prawdy nie są dostatecznie prawdziwe chciałoby się, żeby przynajmniej kłamstwa były wystarczająco kłamliwe. Zbyt wygórowane wymaganie?

Eksperymenty w sztuce nie są niczym nowym, uprawiano je od niepamiętnych czasów, a ich granice wyznacza nie tylko kreatywność artystów, ale i – a może przede wszystkim – konwencje epoki. W jednej ze sztuk Gaiusa Valeriusa Catullusa, znanego też z wyjątkowo obscenicznych wierszy, w sztuce „Laureolus”, z powodzeniem wielokrotnie wystawianej w starożytnym Rzymie, po raz pierwszy urzeczywistniono marzenie wielu twórców, by dokonać symbiozy fikcji teatralnej z rzeczywistością. Utwór Gaiusa Catullusa kończy się ukrzyżowaniem bohatera; zanim umrze, pojawia się na scenie niedźwiedź, który wyjada mu wnętrzności. W inscenizacjach główną rolę grał aktor zawodowy. Natomiast w scenie ukrzyżowania zastępował go przestępca skazany na śmierć i oczekujący w więzieniu na egzekucję. W ten sposób w każdym przedstawieniu uśmiercano jednego człowieka. Teatr stał się miejscem kaźni, a przedstawienie teatralne publiczną egzekucją.

Chciałbym wierzyć, że istniało kiedyś uczciwe, rzetelne, niezależne dziennikarstwo. Dziennikarstwo, które zajmowało się ujawnianiem sprzeczności,  niekonsekwencji i ewidentnych kłamstw, dziennikarstwo, które dbało o jakość sporu i jego język, które tworzyło i uwiarygodniało społecznie ważne definicje. Chciałbym wierzyć, że takie dziennikarstwo istniało. Chciałbym, chociaż w mojej – bez mała półwiecznej – historii życia w miarę świadomego niczego takiego nie przeżyłem i nie doświadczyłem. Jednak chciałbym w to wierzyć, bo przyjemna jest sama myśl o tym. Chciałbym w to wierzyć również i dlatego, że dzisiaj dziennikarstwo takie już nie istnieje. Obecnie dziennikarze pracują dla ugrupowań, stronnictw, frakcji, klubów, syndykatów, rozmaitych klik, koalicji i orientacji politycznych. Mamy prasę liberalną, prawicową, lewicową, czerwoną, zieloną, w kolorach tęczy, całkiem bezbarwną, plotkarską, prasę polującą na sensacje, skandalizującą. Problem w tym, że właściwie nie jest to dziennikarstwo, lecz natrętna i wulgarna propaganda, a dziennikarze przeobrazili się w rzeczników, propagatorów, akolitów, agitatorów, stronników, lobbystów i popleczników. Nie zmieniło się tylko jedno: odpowiedzialnością za ten stan rzeczy obarcza się jak zawsze zwykłych ludzi, pomstując na ich niekompetencję, bezdenną głupotę, niedojrzałość lub bierność.

Suknie, choćby najpiękniejsze, są dla młodych kobiet właściwie jedynie dodatkami do ich ciał, dodatkami drugorzędnymi w gruncie rzeczy, czymś w rodzaju – niekiedy być może i atrakcyjnych – lecz zbytecznych ozdób. Wszystko zmienia się po przekroczeniu pewnego wieku. Wtedy zdarza się często, że to ciało kobiety staje się kłopotliwym dodatkiem do sukni, która o tyle tylko może być piękna, i ile potrafi skutecznie zamaskować rozliczne już niedoskonałości. Nic dziwnego więc, że wśród świadomych siebie, dojrzałych kobiet spotyka się prawdziwe mistrzynie kamuflażu.

Czy może być szczęściem to, co nigdy nie przemija?

Istnieją ludzie, którzy egzystują na takim marginesie życia intelektualnego, że cały ich świat przypomina najbrzydsze i najodleglejsze dzielnice zaniedbanego miasta, peryferie, gdzie nie ma już ani chodników, ani ulicznych lamp, gdzie straszy tylko brzydota ścian, oszpeconych krzywym zgryzem wybitych szyb w zmurszałych okiennicach, wulgarnymi graffiti, stosami śmieci, przepędzanymi przez wiatr z kąta w kąt, i dziurami w spękanym, zapadającym się asfalcie. I czynią to przez całe, niekiedy długie, życie.

Moja matka nigdy nie żyła, w pełnym tego słowa znaczeniu. Ona znosiła życie. Znosiła je jak dopust boży, jak klęskę żywiołową, jak ciężką chorobę, jak niezasłużoną karę za jakieś urojone grzechy. Znosiła życie w poczuciu beznadziei, cierpliwie i pokornie. Starała się żyć bezszelestnie, poruszała się na palcach stóp, uważnie i ostrożnie. Żyła tak, jakby życie było czymś, co trzeba przecierpieć, bo nie ma innego wyjścia i żadnej szansy, by to odmienić, żadnej innej możliwości. Kiedy, starym zwyczajem wszystkich młodych ludzi, wyrażałem obrazoburcze poglądy i myśli, była przerażona. Bała się, że zostanę za to ukarany, że życie zemści się na mnie za moje zuchwalstwo. Nikt jej nigdy nie nauczył, jak wychodzić życiu naprzeciw, jak formować je, jak cieszyć się nim, jak je cenić albo chociaż brać takim, jakie ono jest lub może być.

Ivo Andrić, pisarz jugosłowiański? serbski? chorwacki? opisał swoich rodaków słowami, które znakomicie pasują także do Polaków : U nas często spotyka się typ człowieka, który sądzi, że kłótnia jest akcją, a grubiaństwo tym samym, co energia, że obrażanie wroga równa się zadaniu mu ciosu, że każda powściągliwość w mowie jest słabością, a każda próba przewidywania – stratą czasu; słowem: że tzw. walka życiowa polega na zmieniającym się kolejno szczekaniu i warczeniu.

Przewrotna powtarzalność życia. Po osiągnięciu pewnego wieku nabywamy złudnego przeświadczenia, że już niewiele rzeczy jest w stanie nas zaskoczyć, że niemal wszystko, co nam się przytrafia, zdarzyło się też wcześniej, że przeżyliśmy to wiele razy i jeszcze wiele razy przeżyjemy. Zaczynamy wierzyć, że życie wyczerpało swój repertuar nowości, że nie zaskoczy nas już niczym, że nie nauczymy się niczego więcej, niczego nowego nie poznamy, że o życiu wiemy wszystko, że znamy je równie dobrze jak nasze własne grzechy. Wyjedź gdzieś, kiedy zaczynasz tak czuć, wyjedź do innego miasta, a najlepiej do innego kraju, wędruj ulicami po których nigdy nie chodziłeś, wypij lampkę wina w restauracji, o której istnieniu nie miałeś pojęcia, spotkaj ludzi, których nie spotykasz na twojej ulicy, w twoim mieście … I wtedy odkryjesz, jak mało wiesz, jak wiele musisz się jeszcze nauczyć, jak wiele poznać, i jak bardzo wciąż jesteś ślepy i bezradny w banalnym spotkaniu z najzwyczajniejszą rzeczywistością.

Życie jako zjawisko jest fascynująco bogate, różnorodne i nieograniczone, ale każde życie jednostkowe, twoje czy moje, wcale nie posiada aż tak epickich wymiarów – nasze życie jest ograniczone i warunkowe. Bez względu na to, jak bogate będzie twoje życie, to i tak nie przeżyjesz wszystkiego, co chciałbyś przeżyć, nie doświadczysz wszystkiego, czego  pragnąłbyś doświadczyć, nie zobaczysz wszystkiego, nie zrozumiesz, nie spróbujesz, nie będziesz każdym, kim chciałbyś być, nie poznasz wszystkiego i nie dotrzesz wszędzie tam, gdzie marzyłeś, by dotrzeć. Masz w najlepszym razie kilkadziesiąt lat, dwie nogi i ręce, twoje mniej czy bardziej sprawne ciało, pięć zmysłów, poszarpaną psychikę, przypadkową mozaikę genów, i podlegasz dziesiątkom różnych ograniczeń i praw, jak starzenie się, przypadkowość, metabolizm czy grawitacja.

Zima w Konstantynopolu na przełomie lat 1090-1091 w „Aleksjadzie” Anny Komneny: ponadto zima niezwykle surowa zamknęła wszystkie wyjścia, tak że nie można było otworzyć nawet drzwi w domach z powodu zasp śnieżnych (spadła bowiem tak wielka masa śniegu, o jakiej nikt nigdy przedtem nie słyszał).

Najcięższym przestępstwem, jakie można popełnić w Raju, jest ciekawość.

W starożytnych mitach ludzie, których spotykają ogromne nieszczęścia zamieniają się – albo są zamieniani przez bogów – w kamienie, drzewa, kwiaty, strumienie czy ptaki. Piękna metafora. Ból i rozpacz także mają swoje granice. Po przekroczeniu tych granic człowiek przestaje podlegać zwykłym prawom. Staje się kamieniem, drzewem, kwiatem. Staje się kimś innym, czymś innym. Żyje, ale żyje już innym życiem.

Nie powinniśmy używać określenia „królewska hojność”. Królewska hojność to żadna hojność. Królowie zwykle wszystkiego mają za mało i bardzo o to mało są niespokojni, a to, co dają, dają drżącą ręką. Powinno się raczej mówić „boska hojność”. Bogowie mają wszystko i dając nie muszą ani z czymkolwiek liczyć się ani liczyć. Bogowie nie znają algebry.

Nasze chorobliwe zainteresowanie losem tak zwanych niższych form życia ma zapewne tylko jedną przyczynę: zaczynamy przeczuwać, że sami mamy stać się taką niższą formą życia. Współczucie, którym te stworzenia tak hojnie obdarzamy, jest więc niczym innym jak współczuciem dla nas samych, wyrażonym a priori. Po cichu, nie przyznając się do tego nawet przed sobą, liczymy na to, że i my kiedyś zostaniemy potraktowali podobnie. Nie mamy już złudzeń co do tego, że w nadchodzącej uczcie to nie my będziemy zasiadać za stołem, z nożem i widelcem w ręku, i coraz wyraźniej widzimy nas samych w formie dania na czyimś talerzu. Ale – jak zawsze – egoizm we wszystkim, co czynimy.

Religie nie polują na twoją duszę. Rzeczywistym celem każdej religii jest twoje sumienie. Tylko zawładnąwszy twoim sumieniem mogą być spokojne o twoją duszę – sumienie, ów bezlitosny, nieprzejednany strażnik najlepiej dopilnuje, abyś świadczył przeciwko sobie samemu.