… a może zakochujemy się przede wszystkim w zapachu? Węch to zmysł życia, w końcu był pierwszy, kiedyś podpowiadał nam obecność tygrysa, zanim ten się jeszcze pojawił, ustalał jaskiniowe menu i wybierał nam partnerów. Komórki węchowe leżą dosłownie na progu naszego mózgu, zapach dociera tam szybciej niż obraz czy dźwięk, a nasza świadomość i pamięć rozkwitły na tych częściach mózgu, które pierwotnie obsługiwały węch. Może więc zakochujemy się nie w czyjejś twarzy, piersiach czy oczach, ale w czyimś zapachu, zapachu lawendy, zapachu wilgotnej ziemi czy cierpkiej słodyczy wiśni ..? Ufamy zapachom, ufamy im bardziej niż naszym oczom, bo wiemy, że zapachy nie kłamią.

T. nie była wcale piękna. Ani szczególnie zgrabna. Dość wysoka, chodziła jednak pochylona, garbiąc się lekko, jakby zawstydzona swoim wzrostem, miała ładne, lecz dziewczęco wąskie ramion, które przy jej pełnych i kobiecych biodrach zwężały się jeszcze bardziej. Zaletą jej twarzy były kości policzkowe, które z czasem nauczyła się zręcznie wydobywać, podkreślając je ciemniejszym podkładem. To przydawało jej twarzy, także nieco zbyt wąskiej, proporcji, których w istocie nie posiadała. Nie była więc piękna, ale pachniała migdałami i jest to zapach, który dla mnie na zawsze pozostanie zapachem miłości. Całe jej ciało, każdy kwadratowy milimetr jej skóry wydzielał ten zapach; chodziła w nim jak w niewidzialnej sukni, jak w miękkim obłoku, który łasił się, unosząc się dookoła jej ciała. Był to boski zapach. Nikt inny nie pachniał tak, jak ona. Po tym zapachu, w najciemniejszej nocy lub z zawiązanymi oczami, mógłbym ją bezbłędnie i bez trudu rozpoznać wśród setek innych kobiet. T. pachniała migdałami, gdy okazywała czułość i wtedy, gdy kłamała, pachniała migdałami w pośpiechu i w smutku, w radości jej migdałowy zapach wzbogacał się w ciepłe nuty białych kwiatów, a w podnieceniu, w miłości zyskiwał cięższe, uwodzicielsko korzenne tony. T. pachniała amigdaliną – pachniała kobietą.

Mieszkańcy kraju, który widzę za oknem, mieszkańcy Ultima Thule, panicznie boją się miłości. Miłość jest niebezpieczna. Miłość zagraża bezpieczeństwu i integralności ich ego. Dowiedzieli się kiedyś, że człowiek, którego kochamy zawsze wpływa na nas w ten czy inny sposób i tym samym zawsze nas zmienia. W Ultima Thule ego ma status świętej krowy – jest nietykalne.

To niewiarygodne, do jakich rozmiarów urosło tutaj to małe, najczęściej żałośnie ubogie ego i jak zwyrodniała i jak krucha musi być ta roślina, jeżeli trzeba ją ochraniać nawet przed miłością. „Kochaj mnie, ale nie wpływaj na mnie „ – daj  mi siebie tak, by nie wzbogaciło mnie to w niczym, daj mi coś, niczego nie dając, ubierz mnie w suknię w której nadal będę naga, a i ty otrzymasz ode mnie to samo. Cóż warte jest takie ego, które drży ze strachu przed próbą pokonania swoich ograniczeń i słabości – i czy naprawdę warto o nie zabiegać? Miłość jest aktem tworzenia. W miłości każde z nas jest po części dziełem tego drugiego. Tak, to czasem bardzo boli, ale bez tego doświadczenia jesteśmy tylko ćwierć-ludźmi, wędrującymi przez życie jak blade cienie z Ultima-Thule.

Nie można przeżyć dwóch prawdziwych miłości, moja miła. Nie można tego przeżyć dwa razy, z dwoma różnymi osobami. Prawdziwa miłość jest jedna i niepodzielna, i jeżeli miałeś szczęście ją przeżyć i nieszczęście, by utracić, wszystko to, co potem dajesz komuś innemu jest kradzione. Ja przeżyłam moją prawdziwą miłość i utraciłam ją. Teraz żyję z innym człowiekiem. Czasem mówi mi, że mnie kocha i ja mu to mówię, daję mu czułość, troskę, daję mu rozkosz, daję prezenty i mam wyrzuty sumienia, bo wszystko to przynależy do mojej prawdziwej miłości. To tamtemu mężczyźnie chciałam dawać moją czułość, troskę, rozkosz, jego chciałam obsypywać prezentami. Nie ma go jednak w moim życiu i daję to komuś innemu, ale jest to kradzież. Ubieram mego obecnego mężczyznę w kradzione rzeczy i uczucia. Tego, co wymarzyłaś z jednym człowiekiem nigdy nie zrealizujesz z innym. Teraz już wiem o tym i wiem też, że jeśli przeżyjesz prawdziwą miłość, stajesz się jak człowiek, który spotkał Boga. Jesteś naznaczony i odtąd wszystko będzie należeć do Niego. Okradasz Go, gdy dajesz to komuś innemu, cokolwiek byś dawał – kwiaty, troskę, twoje myśli czy twoje uczucia …

  … otóż, wcale nie należała do kobiet wiernych czy uczciwych. Była jedynie leniwa. Gdyby posiadanie kochanka nie wiązało się z tyloma problemami, zdolnymi naruszyć lub nawet zburzyć jej spokój, zdobyłaby go przy pierwszej lepszej okazji. Jednak na samą myśl, że zostanie zmuszona do aktywności, do wymyślania alibi, szukania wykrętów i wybiegów, preparowania kłamstw, a dobre kłamstwa wymagają zarówno wyobraźni jak pamięci, rezygnowała z tej przyjemności bez żalu. Jej wierność i uczciwość były prostą funkcją lenistwa.

 … była kobietą tak nieskończenie zaradną, gospodarną i praktyczną, że patrząc na nią nie sposób było oprzeć się wrażeniu, iż nawet w czasie stosunku seksualnego musi robić na drutach lub cerować skarpety. Jej nieliczne chwile przyjemności czy odpoczynku zawsze połączone były z użytecznością i nawet w czasie popołudniowej herbatki zajmowała się przyszywaniem guzików lub ścieraniem kurzu.

Arystokratą jest się niezależnie od tego, czy ma się pieniądze czy nie. Hołotą pozostaje się bez względu na to, ile ma się pieniędzy.

Im więcej akcji w powieści, tym mniej w niej treści. Gdy pisarz zaczyna mnie uwodzić skomplikowaną akcją wiem, że nie ma mi abolutnie nic do powiedzenia. Wielkie dzieła są zdumiewająco proste. Wielcy pisarze z „nic” robią świat. Marni pisarze ze świata robią „nic”. Podobna dysproporcja występuje także między życiem wielkich twórców, często ubogim w wydarzenia (Joyce, Faulkner, Borges, Lima, inni), a bogactwem ich dzieł. „Bogate” życie nie jest niezbędnym warunkiem wielkiego pisarstwa – „tym”, co pisze, jest osobowość piszącego.

Tylko szczerość słabych jest przejawem siły. Szczerość silnych jest przejawem próżności, bo w gruncie rzeczy ogranicza się do stwierdzenia „stać mnie na to, by ci to powiedzieć”. Król, który szczerze mówi, co myśli o swoich ministrach, nie musi martwić się o swój obiad, ale żebrak często musiałby obyć się bez obiadu, gdyby miał szczerze powiedzieć, co myśli o tym, kto daje mu jałmużnę. Dyrektor, który szczerze mówi, co myśli o swoim podwładnym nie ma powodu, by niepokoić się o to, czy jutro będzie miał pracę, ale podwładny, który wyrazi szczerą opinię o swoim przełożonym, zwykle nazajutrz zmuszony jest szukać nowej.

Prawdziwej szczerości możemy więc spodziewać się jedynie ze strony najsilniejszych, bowiem tylko oni mogą sobie pozwolić na szczerość, choć najbardziej pożądana byłaby szczerość właśnie ze strony słabych i bezbronnych. Ale szczerość to luksusowy towar. Biednych nie stać na szczerość. Szczerość biednych jest częściej wynikiem rozpaczy niż przejawem siły.

Tacyt podobno czytał jeszcze pamiętniki Agrypiny, matki Nerona, w których – jak zapewnia –  opisała ona koleje swego życia i członków jej rodziny. Jakaż wspaniała byłaby to lektura dzisiaj!

Dla naszych wrogów klęska jest ważna, ale upokorzenie jest ważniejsze. Klęska to akt zamknięty w czasie. Potem życie toczy się dalej. Upokorzenie natomiast nie opuszcza nas nigdy. Upokorzenie jest na zawsze. Starorzymskie triumfy nie tyle więc miały podkreślać wagę i jakość zwycięstw, co upokorzyć pokonanych, a tym samym złamać ich i zniszczyć. Interesujące, że nikt z tych starożytnych upokorzonych nigdy już nie powrócił na deski historycznej sceny. Rzymianie byli nawet wobec nich hojni – pozwalali im dokończyć życia we względnym luksusie.

Ten sam mechanizm występuje w miłości. Tych, którzy zawiedli nasze uczucia, nie tyle chcielibyśmy zabić, co upokorzyć.

Niektórzy ludzie mogliby być mądrzy, gdyby nie przeszkadzało im w tym przekonanie, że są już mądrzy.

Stare zalecenie, by nie mówić przy jedzeniu ogłupiałe niedźwiadki biorą dzisiaj tylko i wyłącznie za kwestię typu dobre wychowanie. Czytaj: przestarzałe dobre wychowanie, a więc śmieszne, nieaktualne, bzdurne. Otóż, nie tylko. To raczej kwestia wiedzy o naszych ciałach, naszej anatomii:  podczas, gdy połykamy wejście do płuc jest blokowane przez część krtani zwaną nagłośnią, ale ten mechanizm jest daleki od doskonałości i wystarczy niefortunne zaczerpnięcie oddechu, aby udusił nas fragment jedzenia. Ta pułapka to osobliwy spadek po rybach płucodysznych, które połykały powietrze – pierwszy krok do powstania płuc. Na lądzie zwierzęta zaczęły oddychać przez nos, co umożliwiło im korzystanie z węchu, ale fragment wspólny obu układów pozostał. Na dodatek tylko u nas, u człowieka, ryzyko zadławienia się jest tak duże. Chodzi o umiejscowienie krtani. U dorosłych ludzi jest ona położona znacznie niżej niż u innych zwierząt lądowych – tylko  noworodki są wyjątkiem, bo potrafią pić mleko bez przerw na oddech. Krtań  dziecka przesuwa się w dół dopiero po trzecim miesiącu życia. Ten podatny na błędy układ ma jednak kluczową zaletę: pozwala nam na sprawne mówienie. W sumie jednak efekt jest taki, że jeden i ten sam odcinek naszego ciała służy jednocześnie do jedzenia, oddychania i mówienia.

Starożytni Egipcjanie wierzyli, że siedliskiem duszy jest język. Uważali język za ster za pomocą którego każdy człowiek wytycza swój „kurs przez świat”. Rozumieli więc więcej niż wielu z nas.

Rozczarowanie nie jest rezultatem niespełnienia. To, co się spełnia, rozczarowuje nas równie bardzo, zwykle prędzej niż później. Życie jest serią niekończących się rozczarowań.

… wtedy zdałam sobie sprawę z tego, że poślubiłam mężczyznę doskonale przeciętnego. Wszystko w nim było przeciętne – jego dusza, jego ciało, jego myśli, jego marzenia. I przeraziłam się, bo zrozumiałam, że szybko stanę się stara, bo żadna kobieta nie starzeje się tak szybko jak ta, która poślubia przeciętnego mężczyznę.

 … nigdy nie demaskowałam kłamstw moich mężczyzn. Ich kłamstwa traktowałam zawsze jak rodzaj komplementów, rodzaj prezentów. Mężczyzni nie kłamią tylko tym kobietom na których im nie zależy.

 … jeśli nie potrafimy być dzisiaj wolni, to między innymi i dlatego, że jesteśmy egoistyczni. Pragniemy wolności dla siebie kosztem innych i nie chcemy zrzec się czegokolwiek na ich korzyść, gdyż uważamy, że godziłoby to w nasze prawa i przywileje. Wolność tymczasem – o czym zapomnieliśmy – polega na tym, aby nauczyć się niczego nie oczekiwać ani od życia ani od innych, aby żądać przede wszystkim od siebie i bez żalu oddawać.

Lewica jest najzdolniejszym menedżerem kloaki.

Liberté, égalité, fraternité. Program demokratyczny spełnia się w trzech etapach: etap liberalny, wytwarzający społeczeństwo burżuazyjne, którego charakter skłania nas ku socjalistom; etap egalitarny, wytwarzający społeczeństwo sowieckie, którego charakter prowadzi nas ku nowej lewicy; etap braterski, który zapowiadają kolektywnie kopulujący narkomani.

Przemoc nie jest konieczna, by zniszczyć cywilizację. Każda cywilizacja ginie z powodu obojętności wobec unikalnych wartości, jakie ją stworzyły.

W szwedzkiej prasie jakiś bałwan o tym, że przeceniamy tzw. kulturę, że odwoływanie się do kultury jest przeżytkiem, a na dodatek kultura segreguje i dzieli ludzi. Zdaje się, że idiota albo zapomniał albo nigdy nie wiedział o tym, że tylko dzięki kulturze człowiek, i on sam zresztą, jest czymś więcej niż przypadkowym wydarzeniem w przyrodzie – tak przypadkowym jak kura albo osioł.

Raster naszego języka nie jest tak gęsty, by pochwycić całe bogactwo naszych uczuć. Jesteśmy żałośni, gdy mamy wyrazić to, co czujemy. Ale język nie został nam dany to po, by wyrażać czy tłumaczyć uczucia. Przeznaczeniem języka nie jest egzegeza uczuć.