Każdy z nas wymyśla sobie lub odkrywa, zwykle przypadkiem, jakiś sposób na życie, coś, co ma mu pomóc rozwiązywać pojawiające się przed nim trudności. Wymyślamy więc jakiś sposób na życie i potem żyjemy tym wykoncypowanym życiem, konfrontujemy go, sprawdzamy i staramy się być postacią wymyśloną przez nas samych. Po pewnym czasie zżywamy się i z tym sposobem bycia w świecie i z tą wymyśloną postacią i chwilami zaczynamy nawet wierzyć, że i to życie i ta wymyślona postać są prawdziwym bytem. W końcu, pewnego dnia, czasem prędzej, czasem później, ale ostatecznie zawsze dociera do nas myśl, że ta przybrana postać ma swoje poważne niedostatki, a nasz sposób na życie nie rozwiązuje wszystkich problemów stwarzanych przez życie, a za to hojnie stwarza nowe. Czas ma paskudną manierę ujawniania wszystkich niedoskonałości naszego sposobu funkcjonowania w świecie, jakikolwiek by on nie był, i wtedy znika pierwotny entuzjazm, znikają złudzenia, a wraz z nimi poczucie bezpieczeństwa. A my? A my, jak ogłupiałe mrówki, znów zaczynamy obmyślać jakiś inny sposób na życie, konfrontując go z poprzednim, przekonani, że to pozwoli nam uniknąć wcześniejszych pomyłek i błędów. Po drugim przychodzi trzeci, czwarty. Nikt z nas nie jest niczym stałym. Każdy jest tylko tym, co mu się przydarza. Każdy człowiek jest tylko tym, co mu się przydarza.

   … kobiety w moim wieku są niczym przejrzałe zboże, miły. Wysypujemy się z kłosów przy najlżejszym powiewie wiatru, a uczucia to przecież huragan …

Chcielibyśmy więcej słyszeć, chcielibyśmy więcej widzieć, chcielibyśmy docierać naszym słuchem i wzrokiem do atomowych szczegółów włącznie. Na szczęście przyroda nałożyła ograniczenia na nasze zmysły. Dzięki temu nasz umysł nie jest przeładowany zbędnymi informacjami o świecie. Gdy obserwujemy jakieś zjawisko, gdy patrzymy na jakiś obraz nasz mózg otrzymuje tylko taką ilość informacji, jaką jest w stanie przetworzyć. Gdyby  było inaczej, gdybyśmy widzieli i słyszeli wszystko, zdolność i prędkość przetwarzania danych przez mózg musiałaby być niewyobrażalnie duża. W przeciwnym wypadku nasze reakcje, pozwalające nam bezpiecznie przetrwać w naszym środowisku, byłyby zbyt powolne.  Jesteśmy więc dobrze pomyślani.

   … nie oburzała się i nie czuła potrzeby nawracania innych. Umiała słuchać i nie była gadatliwa. Potrafiła najbardziej niewybredny dowcip przyjąć bez zmrużenia oka, ale nigdy takich nie opowiadała. Była obojętna wobec zasad moralnych, choć ludzie byli przekonani, że ma niezłomne zasady moralne. Jeśli były w jej życiu jakieś intymne przygody, to i tak nikt i nigdy o nich nie usłyszał. Można jej było wyznać wszystko i mieć całkowitą pewność, że nikomu tego nie opowie. Jej wewnętrzny spokój przyciągał i magnetyzował.

Lubimy czytać autobiografie, pamiętniki i dzienniki zapewne z tego samego powodu, dla którego lubimy podglądać przez dziurkę od klucza. Podglądanie przez dziurkę od klucza łączy się jednak z poczuciem winy, ponieważ mamy świadomość tego, że okradamy kogoś z jego prywatności. Czytanie autobiografii czy dzienników jest przyjemniejsze, bowiem do tego podglądania jesteśmy zaproszeni. Zapraszający chciał być podglądany, a powody, dla których to uczynił, mogą nas zgoła nie interesować.

Możemy powiedzieć „jedzenie” i możemy powiedzieć „sztuka kulinarna”. Możemy także powiedzieć „rozmnażanie się” i możemy powiedzieć „sztuka kochania”. Możemy też uprawiać filozofię i przestajemy ją uprawiać, gdy boli nas ząb.

Ktoś słusznie zauważył, że suma inteligencji na naszej planecie jest stała – rośnie jedynie liczba ludności.

   … ale jej psychiczny raster, siatka jej duszy była utkana tak gęsto, że nie przepuszczała nawet najdrobniejszych i najbardziej obojętnych zjawisk. Dotyczyło jej wszystko i wszystko w niej osiadało i, co logiczne, wszystko było równie ważne. Wybiórczość, pewna doza obojętności wobec świata, podział na bliskie i dalekie, ważne i nieistotne, ratuje nas przed zatratą i szaleństwem. Jest to egoizm konieczny i niezbędny, egoizm zdrowy, bowiem choć z jednej strony oddziela nas od świata, to z drugiej pozwala być i przetrwać w tym świecie. Zewnętrzny świat jest niepewny i zmienny, podlega ustawicznym przeobrażeniom i tym samym nosi wszystkie cechy mirażu i ułudy. Dla nas samych tylko nasz świat jest prawdziwy, bowiem jest niezmienny. Tylko my jesteśmy realni i tylko przez to inni mogą być realni dla nas. Ale w jej psychice nie było już takiego mechanizmu. Cierpienie jakiegoś człowieka gdzieś z drugiej półkuli, zagłada jakiegoś gatunku chrabąszczy czy głód afrykańskiego dziecka dotykały jej z taką samą siłą jak jej własne cierpienie, jej własna zagłada czy jej własny głód. „Czy cierpienie kogoś, kto nie jest mną jest mniej cierpieniem?” – pytała. Miała tylko jedną odpowiedź na to pytanie, dla niej odpowiedź oczywistą, chociaż była to fałszywa odpowiedź. Stanowimy dla siebie najgłębszą i jedyną niepodważalną rzeczywistość i to, co mnie dotyczy jest zawsze ważniejsze od tego, co mnie nie dotyczy. Dzięki temu jestem w stanie być w świecie, łączyć się z nim. To, co dzieje się poza naszą rzeczywistością, pojmujemy czysto intelektualnie, może nas to wzruszać, ale nie boli. W jej przypadku nacisk otaczającego świata był tak silny, że zatracała tę zdolność. Ją to bolało, bolało naprawdę, bolało tak, jakby to wszystko przydarzało się jej… Jedni mówili, że była samotna, inni, że chora. I jedni i drudzy mieli rację.

Często znacznie ważniejsze jest nie to, co zrobiliśmy, lecz to, czego na całe szczęście nie udało nam się zrobić.

Nasze myślenie jest prymitywnie „strukturalne” – jeżeli cokolwiek potrafimy zrozumieć to tylko przez wzgląd na pary opozycyjne, przez kontrast, przez antynomie. Wszystko to, co mieści się w wąskiej przestrzeni między pięścią, a rozwartą dłonią, pozostaje poza naszym rozumieniem. Czasem przeczuwamy to jedynie.

Prawdziwa wiedza zawsze ma charakter orficki. Jest ezoterycznym kultem, wymaga wtajemniczenia, inicjacji i przygotowań, niedostępnych dla mas. Masy to przeczuwają i w ich świadomości naukowcy objawiają się najczęściej jako sekciarze, niebezpieczni i nieobliczalni, uprawiający w podziemiach swoich mrocznych laboratoriów tajemnicze i dziwne rytuały.

Życie jest niczym reżyser, który – gdy wkraczamy w jego kompetencje – przywołuje nas do porządku przypominając w sposób zawsze mniej czy bardziej chamski, że o kształcie sztuki decyduje on, a nam pozostaje tylko grać, jak najlepiej grać swoją rolę, bez względu na to jaką ona jest.

Ani zdarzenia, ani rzeczy, choć realne, nie są trwałe i ta ich cecha, nietrwałość, podważa ich realność.

Astolphe de Custine: „Uciemiężony lud zawsze zasługuje na swoje jarzmo, tyrania jest dziełem podległych jej narodów”.

Czy można tęsknić do miejsc w których nigdy nie byliśmy? Do miejsc o których istnieniu nic nie wiemy? Które w najlepszym razie tylko przeczuwamy? Otóż, w języku fińskim jest słowo kaukokaipuu, które wyraża właśnie takie uczucie.

Wszyscy są równi, wszystko jest względne, wszyscy mają takie same prawa, wszystko jest dozwolone, wszyscy są wyjątkowi, wszystko jest dopuszczalne, każda kultura ma taką samą wartość, liberalizm jako jedyna dopuszczalna płaszczyzna współżycia – kryzys tożsamości europejskiej zaowocował wyniszczającym dekadentyzmem niemal w każdej dziedzinie naszej egzystencji. Jesteśmy tego świadkami każdego dnia, bez mała w całej Europie, a jednak, mam wrażenie, że ludzie znów powoli zaczynają tęsknić do świata, w którym człowieka coś obchodzi.

Czas jest w zmowie z naszymi uczuciami.

Dzisiaj, szukając wśród moich notatek czegoś innego, trafiłem na anonimowy epigramat z Anthologia Palatina, który zachwycił mnie setki lat temu i jakimś cudem przetrwał, zapisany na mocno pomarszczonej czasem, pożółkłej fiszce: Pomyśl – ja stanę się wiatru powiewem, a ty, brzegiem morza idąc, odsłonisz piersi – i dotknie ich moje tchnienie …

Ten, kogo kochany, nie starzeje się nigdy, bo miłość nie jest żadnym procesem, niczym co zmienia się wciąż i rozwija. Miłość to zawsze ta jedna jedyna chwila, w której się w nas zrodziła, ten sam płomień, który rozbłysnął nagle w naszej duszy. Kochać znaczy więc przez lata czy dziesiątki lat nosić w sobie ten sam moment, ten sam ogień, zawsze tak samo żywy i tak samo intensywny.

Napis nagrobny Trymalchiona: Nec umquam philosophum audivit. Vale et tu! Nigdy nie słyszał filozofa. Ty także żyj szczęśliwie!