Tylko w Grecji, w tym poranionym, stratowanym historią świecie, zdarzają się takie chwile, gdy z całą jasnością rozumiesz, że być człowiekiem to coś tajemniczego i wspaniałego.
Tag: świat
Antycypacja
Zdolność do działania inteligentnego wymaga od nas umiejętności wyobrażenia sobie tego, czego nie widać, tego, co jeszcze nie zaszło i być może nigdy nie zajdzie, lecz jest możliwe i może się wydarzyć. Działanie inteligentne to rodzaj antycypacji przyszłości. By działać inteligentnie, musimy uzmysłowić sobie rzeczy, których nie widać, musimy zobaczyć coś, czego jeszcze nie ma, wypróbować właściwe reakcje na sytuacje całkowicie nowe, czyniąc to w świecie myśli zamiast w „świecie rzeczywistym”. Wszystko, co w naszej kulturze wielkie i niepowtarzalne, sztuka, poezja, nauka, loty międzyplanetarne, odkrycia i symfonie, zawdzięczamy tej umiejętności, umiejętności widzenia i projektowania tego, co nie istnieje, czego nie ma. Bardziej nas określa nie to, co widzimy, bo istnieje, ile to, co potrafimy zobaczyć, chociaż nie istnieje.
Scio me nihil scire
Nasz świat jest reżyserowany na podstawie scenariusza z wielu naszych wcześniejszych przeżyć i podlega zmianie wraz z każdym ujęciem. Wszyscy błądzimy. Ludzkie zmysły nie są kamerą. Nasze doświadczenie rzeczywistości zmienia się wraz z nami, zmienia się nieustannie, ale ponieważ nie postrzegamy procesu tworzenia tego świata, wydaje nam się, że świat nie jest tworzony, lecz po prostu jest. On nie jest – on staje się. Ale stąd już tylko krok do tego, by uznać, że widzimy świat takim, jakim jest, że to, co myślimy, nasze opinie i preferencje są naturalne i wynikają z obiektywnego oglądu spraw. I tak czynimy, choć najwłaściwszym podejściem do tego, co myślimy o świecie, co uznajemy za prawdziwe i realne, co nazywamy rzeczywistością, byłoby podejście: mylę się i nie mam racji, tak samo jak wszyscy inni lub wiem, że nic nie wiem. Arogancją jest myśleć, że jest inaczej i wszyscy, niestety, jesteśmy aroganccy. Chcemy za wszelką cenę mieć poczucie, że rozumiemy, co się dzieje, chcemy móc powiedzieć wiem, co robię, chcemy mieć rację i przekonanie, że widzimy świat właściwie. Niekoniecznie musi to wynikać z naszego rozbuchanego ego; raczej z fundamentalnej, choć niemożliwej do osiągnięcia inaczej niż przez złudzenia, potrzeby pewności.
My i nużeńce
Wszystkie zapewnienia, że świat mógłby doskonale obejść się bez człowieka, zwłaszcza takie zapewniania ze strony naukowców, wydają mi się śmieszne. Naturalnie, że tzw. świat mógłby obejść się bez nas. Obywał się bez nas przez miliardy lat. Tylko, że wówczas nie było świata. Świat nie istniał, bo nikt i nic nie mogło potwierdzić jego istnienia. O istnieniu można mówić wyłącznie wówczas, gdy da się je poświadczyć. I to właśnie my, ludzie, poświadczamy istnienie tego świata, to my uwierzytelniamy go, to my obdarowujemy go istnieniem. Nie istnieje coś, czego nikt i nic nie potwierdza, czego nikt i nic nie uwierzytelnia. Drzewa, muchomory i dziobaki nie poświadczają istnienia świata, podobnie jak nużeńce nie poświadczają naszego istnienia. Dziobaki i nużeńce nie mogą poświadczyć nawet własnego istnienia. Jedynie my posiadamy świadomość. Likwidując nas, świat popełniłby samobójstwo – przestałby istnieć. Możliwe więc, że jesteśmy, jak to określa Cioran, herezją natury, aberracją, ale i możliwe też, że jesteśmy aberracją wyprodukowaną przez naturę tylko w tym celu, by mogła zaistnieć. Bez nas nigdy nie nabyłaby istnienia. Przestańmy więc z uporem idiotów powtarzać, że należymy do Natury. Już nie.
Strach
Powód dla którego ludzie uczą się niechętnie i niechętnie zmieniają swoje przekonania wcale nie jest związany z ignorancją, umysłowym lenistwem czy brakiem ciekawości. Głównym powodem jest strach. Poznawać nowe rzeczy, dodawać coś do swojej wiedzy, poszerzać swoje horyzonty, związane jest z nieustanną korektą swego światopoglądu, swoich przekonań, wizji, wyobrażeń, osądów i zapatrywań. Każda taka zmiana, każda taka korekta to stan zawieszenia – opuszczasz znany teren i znajdujesz się na grząskim, nieznanym gruncie. To trochę tak, jakbyś na czas zanim ustabilizujesz swoje nowo uzyskane widzenie świata – zakładając, że w ogóle zdołasz to uczynić – musiał żyć na niewyobrażalnej wysokości bez jakiegokolwiek zabezpieczenia. Strach. Paraliżujący strach.
Co widzimy
Na nasz świat składa się to wszystko, czego doświadczamy, ale treść tego doświadczenia, niczym odciski opuszków naszych palców, jest jedyna i unikalna dla każdego z nas. Porównajmy to ze snem. Śnimy wszyscy, a jednak każdy z nas ma inne sny. Nie śnimy tych samych snów. W podobny sposób na nasze życie, naszą rzeczywistość – mimo tego, że dzielone z innymi – składa się głównie suma indywidualnych doświadczeń i przeżyć. Każdy z nas egzystuje w swojej własnej, prywatnej rzeczywistości, choć jesteśmy przekonani, że postrzegamy rzeczywistość taką, jaką ona jest. Jest to złudzenie wynikające być może stąd, że nie mamy żadnego wglądu w proces tworzenia subiektywnego doświadczenia, nie widzimy procesu tworzenia naszego świata, nie uczestniczymy w nim w sposób świadomy i zwykliśmy sądzić, że ten świat nie jest wciąż na nowo tworzony, poszerzany i poprawiany, lecz że po prostu jest, zwyczajnie jest, i jest zawsze taki sam. Przyjmujemy za oczywiste, że widzimy, rejestrujemy świat takim, jakim on jest, a więc również i to, że nasze wybory, preferencje, opinie, czy przekonania są naturalne i wynikają z obiektywnego oglądu spraw. Stąd już blisko do pewności, że to, jak ja widzę świat, musi być prawdziwe, wiarygodne i właściwe, a mylą się i błądzą wszyscy ci, którzy uważają inaczej. Czy nie przed tym ostrzegał nas Marek Aureliusz mówiąc, że wszystko, co słyszymy, jest opinią, nie faktem, a wszystko, co widzimy, nie jest żadną prawdą, lecz tylko punktem widzenia?
Dogmatyk
Dogmatyk to ktoś, kto mając dwoje zdrowych oczu, chce widzieć świat tylko jednym okiem, na dodatek przymrużonym.
Camus
Albert Camus: „Wszystkie letnie poranki na plażach wydają się pierwszymi porankami świata. Wszystkie letnie wieczory mają uroczystą twarz końca świata.”
Prawo
Być może najstarsze prawo świata: zawsze płacą ci, którzy kochają.
Musisz być zalogowany, aby dodać komentarz.