Miasto 2

W języku włoskim nosi nazwę città, w łacinie urbs, w języku hiszpańskim ciudad, עִיר w hebrajskim, مدينة po arabsku, ville po francusku. W każdym z tych języków jest to rodzaj żeński. Słusznie. Miasto jest kobietą, kapryśną, z tysiącem cudownych obietnic, których rzadko dotrzymuje. Po polsku słowo miasto ma rodzaj nijaki. My nigdy nie rozumieliśmy, czym jest miasto i nasz język dobrze to odzwierciedla.

Miasto

W XII wieku miał miejsce jeden z najbardziej doniosłych – i najmniej znanych – aktów w naszej historii. W tym czasie powstają bowiem miasta i jest to pierwszy krok na drodze do uwolnienia się z absolutnej władzy cesarza, feudałów i Kościoła. Wieś nigdy nie była w wystarczającym stopniu silna, by przeciwstawić się despotom, a chłop nigdy nie był tak odważny, by domagać się czegokolwiek. Mury obronne miasta były potrzebne, by człowiek uzmysłowił sobie wreszcie swoje prawa i zaczął się ich domagać, by poczuł, że nie jest bezbronny i bezsilny. Wbrew pozorom więc nasza wolność wcale nie narodziła się wśród lasów i pól, w dzikich kniejach czy na stepach – prawdziwą kolebką naszej wolności jest Miasto. Miasto jest wolnością i nigdzie poza miastem nie ma wolności.

Owoc umiarkowanej strefy

Zastanawiałem się w czasie moich tegorocznych greckich wakacji, czy dałbym radę tam pisać. Mimo połowy września temperatura ani jednego dnia nie spadła poniżej trzydziestu stopni. Było słonecznie, w pochmurniejsze dni szalenie parno. Dało się leżeć na plaży, prowadzić samochód, pić zimne Mythos albo raki melo w nadbrzeżnej knajpie, zdobyliśmy się nawet na wędrowkę po górach, wyczyn tyleż heroiczny, co głupi, owszem, przychodziły mi do głowy jakieś frazy, które mogły przeistoczyć się w wiersze, choć nie stały się nimi nigdy … Ale czy mogłem pisać? Nie, nie byłem w stanie spłodzić choćby kilku linijek tekstu, poprzestawałem na krótkich, stenograficznych zapiskach, daty, nazwy, jakaś myśl, nic ponadto. Możliwe, że miał rację ten, kto powiedział, że literatura jest owocem, który w miarę dobrze rośnie jedynie w umiarkowanej strefie klimatycznej.