Tłum i perspektywa

Każdy z nas jest podobny do innych i każdy z nas czymś różni się od innych. To, co nas różni od innych, tworzy naszą osobowość, czyni z nas niepowtarzalne indywiduum. Kiedy wymaga się od nas, abyśmy byli „bezstronni” czy „sprawiedliwi” wymaga się innymi słowy, abyśmy odrzucili to właśnie, co nas wyróżnia, naszą osobowość. Ale osobowości odrzucić nie można – a więc bezstronność jest złudzeniem. Być bezstronnym znaczy więc chwalić i ganić to, co chwali i gani większość. Dziś, w epoce panowania tłumu, tłum domaga się, by stosowano i respektowano jego perspektywę. Tylko, że tłum nie ma żadnej perspektywy.

Trzy cytaty

Shundo Aoyama, Zen Seeds: Wszedłem do sali w leżącej nieopodal świątyni, gdyż zostałem tam zaproszony na ceremonię parzenia herbaty, i zauważyłem zwój wiszący we wnęce. Przedstawiał on tykwę do napojów i zaopatrzony był w taką oto inskrypcję autorstwa współczesnego mistrza zen, Rosena Tahashina: „Jeśli chlupie, jest za mało”. W tym zdaniu kryje się wielka mądrość.

***

Albert Low, “Zen: Tradition and Transition”: Choroba bycia człowiekiem to choroba pragnienia bycia wyjątkowym. Każdy z nas próbuje być tym Jedynym. Każdy chce kontrolować wszechświat, żeby obracał się wokół niego i tylko wokół niego. Myśl, że jesteśmy tacy sami jak cała reszta ludzkości i wszystkie istoty, jest dla nas prawie niemożliwa do zaakceptowania. Głównym sposobem na potwierdzenie swojej wyjątkowości jest zwrócenie na siebie uwagi innych.

***

W.H.Auden: Można wyobrazić sobie, że jest się bogatym, gdy jest się biednym, pięknym – gdy jest się brzydkim, hojnym – gdy jest się skąpym, ale nie sposób wyobrazić sobie, że ma się wyobraźnię bogatszą lub uboższą, niż to jest w istocie. Człowiek, którego każda myśl była banałem, nigdy się o tym nie dowie.