M. mówi, że prawie wszyscy Grecy są w jakiś sposób smutni, mają w sobie ten „uprzejmy smutek ludzi południa”.

Czyżby z tego powodu, że od bardzo dawna są już ludźmi?

Ludzie dotknięci agnozją barw nie dostrzegają kolorów, choć ich oczy zdolne są do ich rozpoznawania. Nigdy nie słyszałem terminu „agnozja słów” i pewnie go nie ma i raczej nie będzie, bo brzmi politycznie niepoprawnie. Agnozja słów. Niedawno toczyła się w internecie gwałtowna dyskusja na temat słowa „witam”, używanego często jako słowo otwierające mail czy list. Część dyskutantów, zwłaszcza tych z bardzo solidnie już rozwiniętą agnozją słów, utrzymywała, że jest to słowo równie dobre jak każde inne i właściwie nie ma znaczenia to, jak zaczynamy nasz list. Agnozja nie pozwoliła im dostrzec, że słowo „witam”, użyte w taki sposób i w tym kontekście, zakłada oczywistą nadrzędność tego, kto wita (przełożony – podwładny). Jest to słowo narzucające dystans, ustanawiające hierarchię – gdy używa go gospodarz, witając gości, chce tym samym dać do zrozumienia, że to on jest panem tego miejsca. Trzeba być głuchym jak ślimak, by nie wyczuć tego aż nadto wyraźnego przekazu, nawet jeśli podany jest bardzo delikatnie i uprzejmie. Znaczy: to ja witam, to ja jestem gospodarzem, to ja decyduję. Agnozja słów postępuje. Ludzie mówią, piszą, wciąż używają słów, ale coraz rzadziej czują ich barwę i kolory, ich smak i zapach. Składają słowa w pewne, dość prymitywne wzory, trochę tak, jak składa się klocki domina i wydają się być przekonani, że prowadzą dialog. Rozważmy inny przykład. Wyobraźmy sobie, że zapraszam kogoś na wernisaż albo na obiad do  modnej restauracji, a on odpowiada słowami „mam inne plany”. Niby nic wielkiego? Ma inne plany i to wszystko. Otóż, nie całkiem. Gdyby był odpowiedział słowami „Niestety, dzisiaj nie mogę” wszystko byłoby w porządku. Informacja, że dzisiaj nie może zręcznie  podkreślona przez słowo „niestety”, które w tym kontekście wyraża żal, że do tego nie dojdzie, pozwoliłaby gładko przełknąć odmowę. Natomiast odpowiedź typu „mam inne plany” jest w swej  istocie obraźliwa i lekceważąca, bo sugeruje, że nasza propozycja wernisażu czy restauracji jest niczym w porównaniu z tym, co pytany ma w planach i, mówiąc nieoględnie, możemy się wypchać z naszym marnym wernisażem. Odpowiedź „mam inne plany”oznacza też, że ktoś jest mało zainteresowany naszym towarzystwem. Przesadzam? Nie sądzę i jest mi żal tych, którzy dojrzą w tym choć cień przesady. Ich świat musi być ciasny, pozbawiony głębi i płaski. Jak to powiedział Wittgenstein? Granice mojego języka oznaczają granice mojego świata.

To idiotyczne. I fascynujące. Każde pokolenie wydaje się być przekonane, że świat został stworzony tylko z myślą o nich, że przed nimi nie było nic, a to, co ewentualnie było, bez względu na to, co to było, mogło być, w najlepszym razie, próbą generalną do tego, co stanowi ich świat.

Życie wygasa razem z ciekawością. Gdy gaśnie twoja ciekawość, gaśnie również twoje życie. I nie łudź się – nie ma odstępstw od tej reguły.

W nic nie wierzyłem. Niczego nie spodziewałem się. Byłem wolny.

Nic bardziej nie kompromituje kobiet, których pożądamy, niż ich widok w towarzystwie mężczyzn, którymi pogardzamy. I dokladnie tak samo jest z pewnymi ideami – przestają nas interesować, gdy stają się własnością pospólstwa. Ich piękno znika natychmiast.

Przyznaję, może nie bez dumy, ale i bez wstydu, że jestem, jak każdy z nas, maszyną do produkcji śmieci i zatruwania środowiska. Dotychczas podarowałem już światu co najmniej kilkanaście ton śmieci i sprayami pomogłem wywiercić w niebie kilka metrów ozonowej dziury. A jednak, zabawne, ale to nie ja jestem największym ekologicznym łobuzem tej planety. Prawdziwą zakałą dla natury i największym zagrożeniem dla środowiska są … dzieci. Plastikowe zabawki, buteleczki, smoczki, jednorazowe pieluchy, lalki Barbie, hektolitry deodorantów, miliony fotografii rozkosznych dzidziusiów, kartoniki po sokach i zupkach i zbrodnicze klocki Lego – zakładając, że miliard dzieci posiada jeden komplet Lego, ważący przeciętnie ok. 1 kilograma, już otrzymujemy rozkoszny milion ton nierozkładalnego plastiku. I codziennie rodzą się nowi producenci śmieci …

Nadmierna religijność jest najlepszym dowodem braku wiary. Człowiek przepełniony wiarą rzadko bywa religijny. Religia jest czymś na podobieństwo protezy. Gdy nie mamy ręki czy nogi, proteza też jest dobra – i tylko w takim sensie dobra jest też religia.

Siedem godzin wcześniej, siedem godzin zanim wydarzy się to wszystko, zanim dotrzesz  pod dom, zanim wszechświat wybiegnie ci na spotkanie, wyszedłem z biura, aby coś zjeść. Właściwie nie byłem głodny tamtego dnia, rozważałem nawet, czy nie pozostać w biurze, ale wyszedłem, choć wbrew samemu sobie i bez żadnego konceptu, gdzie właściwie pojść i po co. Po opuszczeniu budynku skierowałem się jednak nie na lewo, w stronę Ronda, jak to zwykle czyniłem, ale na prawo, wędrując wzdłuż ulicy Południowej aż do skrzyżowania przy Barbakanie. Wielokrotnie zastanawiałem się nad tym, wielokrotnie stawiałem sobie pytanie, dlaczego tego dnia zmieniłem moje rutyny i wciąż nie znajduję odpowiedzi. Przy Barbakanie skręciłem w ulicę Długą i kiedy doszedłem do jej końca, kiedy zatrzymałem się rozważając w którą strone teraz podążyć, po jej drugiej stronie, tam, gdzie zaczyna się dawny Targ Rybny, a teraz jest niewielki skwerek z placem zabaw dla dzieci i kioskiem z lodami, spostrzegłem mężczyznę, który stał przy krawężniku i patrzył na mnie. Do dziś jestem przekonany, że patrzył na mnie. Staliśmy naprzeciw siebie, w odległości nie większej niż dziesięć, dwanaście metrów i przyglądaliśmy się sobie, zapewne oboje zastanawiając się, jak to jest możliwe, jak to na boga jest możliwe … Mężczyzna po drugiej stronie, jeśli nie był moim lustrzanym odbiciem, moim sobowtórem, to przynajmniej kimś niemal łudząco podobnym. Staliśmy tak przez chwilę, patrząc na siebie, a potem ja zawróciłem, nieco zbyt pośpiesznie, a nawet trwożnie, a on, niemal równocześnie, skierował się w stronę ulicy Pawiej i zniknął za jej narożnikowym budynkiem, tym szarym domem  z apteką na parterze.

Do dzisiaj żałuję, że nie przeszedłem na drugą stronę. Coś pozwoliło nam spotkać się, ale żaden z nas nie podjął tego wyzwania, żaden z nas nie odważył się pochwycić tej szansy. Jedna z gier Przypadku, jeden z jego kaprysów, być może równie ważny dla niego jak i dla mnie, wymknął się nam z rąk. Nie wzięliśmy w nim udziału. Ja tego nie uczyniłem. I żałuję tego. Zawsze zarzucałaś mi, że tyle we mnie metafizyki co siarki w główce od zapałki, i wciąż jest tak samo, to jedno nie zmieniło się, ale w jakiś niedorzeczny sposób wierzę, że tamto zdarzenie, tego dnia, gdy wszechświat wybiegł ci na spotkanie, mogło wszystko odmienić i nasze losy, twój i mój, potoczyłyby się inaczej. I moja wiara w to nie słabnie z upływem lat, przeciwnie, jestem o tym coraz bardziej przekonany … Potem wielokrotnie powracałem w to miejsce, całe godziny spędzałem na skwerku, wystawałem na narożniku ulicy, mieszkańcy tamtych domów zaczynali mnie już rozpoznawać, niektórzy uśmiechali się przechodząc jak do starego znajomego, stałem się prawie częścią tamtego pejzażu … i nigdy już nie spotkałem tamtego mężczyzny. Nie pojawił się po raz drugi. Pewnie śmiałabyś się teraz słysząc mnie, moja piękna, ale ja wierzę, że tamto zdarzenie było kluczem – tylko nie wiem do jakich drzwi …

Wszystkie drogi prowadzą do jakiegoś miejsca i każde miejsce ma dokładnie tę samą wartość, co wszystkie inne, bowiem znaczenie życia nie zależy od miejsc, w jakich się znajdujemy ani od sytuacji, które są czy stają się naszym udziałem, lecz od sposobu w jaki je przeżywamy. To takie proste. Okoliczności mogą zmieniać przebieg naszego życia, ale nie zmieniają znaczenia naszego istnienia – to, co nam się przydarza przeżywamy wewnątrz nas samych i tam rozstrzyga się ich wartość. Tym, co się ostatecznie liczy jest jedynie sposób w jaki żyjemy, a pomimo tego każdy z nas jest wciąż przekonany, że istnieje jakaś jedna jedyna droga, miejsce przeznaczone tylko dla nas, punkt w którym dopiero moglibyśmy być szczęśliwsi, piękniejsi, lepsi i bogatsi.