To nie polityka uczyniła masę, sforę ( w sensie jaki temu słowu nadawał Elias Canetti ) potężną. Winowajcą jest technika. Spróbuj pomyśleć masę bez telefonów, smartfonów, bez telewizji, radia, bez ipodów, bez komputerów, internetu, konsoli do gier, tabletów czy innych zabawek. Spróbuj ujrzeć masę … nieuzbrojoną. Dalej jest, istnieje, jak kiedyś istniała, ale nie ma już władzy. I nikt nie zabiega o jej głosy.

Tylko raz w życiu poczułem, że wolność nie jest chimerą, że jest czymś rzeczywistym i odczuwalnym – było to na moment zanim zrozumiełem, że właśnie ją tracę. Ktoś, kto porównał wolność do zdrowia miał rację. Nie jesteśmy jej świadomi, dopóki jesteśmy wolni. Porównanie ze zdrowiem jest zresztą podwójnie trafne: myśl o wolności jest sygnałem, że status quo naszej egzystencji jest zagrożony, że wchodzimy w chorobę.

Jesteśmy nieumiarkowani. Nawet w naszych zaletach. W tym miejscu należałoby może użyć określenia „w naszych cnotach”, gdyby nie to, że słowo „cnota”, niestety, wyszło już z użytku i zdecydowanej większości bałwanów kojarzy się tylko i wyłącznie z dziewiczą  błoną. Jesteśmy więc nieumiarkowani nawet w naszych cnotach. Jeżeli ktoś odkryje, że jest odważny, uczciwy lub odpowiedzialny, natychmiast rodzi się w nim przekonanie, że posiada też i wszystkie inne cnoty, jakby posiadanie jednej było równoznaczne z tym, że dostało się ich cały pakiet. Może i tak jest, uznajmy, że tak jest, ale najwyraźniej zabrakło w tym zestawie miejsca na cnotę skromności, najważniejszą z cnot.

Nie rozumiem ludzi, którzy gotowi są dać się zabić za swoje przekonania. Ja nie mam żadnych przekonań. I to jest chyba moje jedyne przekonanie.

Głupie i prymitywne kobiety mają swoje zasługi dla literatury. To dzięki ich mimowolnej pomocy powstają często dzieła różnych Joyców, Wyspiańskich czy Reymontów. To one są niezamierzonym i nieświadomym sprzymierzeńcem urojonych światów. Inteligentne  kobiety nie mają takich zasług. Wszystkie kobiety inteligentne są energochłonne – życie z nimi jest fascynujące, ale literatura nie zyskuje zbyt wiele.

Fenomen tych, którzy powinni być razem i nie mogą być razem, bo kiedy są razem prędzej czy później zaczynają się zabijać. Nie mam tu nawet na myśli Elizabeth Taylor i Richarda Burtona czy Fridy Kahlo i Diego Rivery, te przykłady są już wyświechtane nadmiernym używaniem przy każdej okazji. Mam na myśli zwykłych ludzi z sąsiedniego domu, z tej samej ulicy, ludzi, których pełno w twoim i moim mieście, w twoim i moim życiu. Na czym polega ten fenomen, że ludzie, którzy bez wahania oddaliby życie za tego drugiego, gotowi są sami tego drugiego życia pozbawić? Jak myślisz?

Wiemy o tych, których kochamy tak mało, bowiem ich obraz, który nosimy w naszym umyśle, niewiele ma wspólnego z nimi takimi, jakimi oni naprawdę są. Ich obraz to zwykła wypadkowa naszych własnych tęsknot, marzeń, życzeń i pomyłek. Jesteśmy notorycznymi marzycielami, a sądy i decyzje, które wypełniają nasze życie codzienne, niezmiernie rzadko są wynikiem rozumowania. Najczęściej są to ucieleśnienia naszych pragnień i mniej czy bardziej pobożnych życzeń. Nie lubimy zewnętrzności, nie cierpimy rzeczywistości i uciekamy w świat rojeń, życzliwie serwowanych nam przez wyobraźnię, przy najdrobniejszej okazji, gdy tylko możemy. Czasem nawet wtedy, gdy nie możemy.

Ludzi interesuje w nas tylko to, czego jeszcze o nas nie wiedzą albo to, co – jak podejrzewają – skrywamy przed nimi. Reszta jest dla nich bez znaczenia.

Jałmużnę dają zwykle ci, którzy z takich czy innych powodów mają bardzo nieczyste sumienie.

Po hebrajsku Jaldabaoth, co znaczy „syn chaosu”. Znajduję to słowo w pewnym tekście i natychmiast czuję, że muszę je odnotować. Ale właściwie nie wiem z jakiego powodu; pewnie nie użyję go nigdy, pewnie do niczego nie będzie mi potrzebne, jak wiele, wiele innych słów, które kapryśnie życzyły sobie, abym je przywłaszczył i zachował. Dziwny mechanizm. Nie pamiętam w którym roku umarł mój ojciec, ale będę pamiętał to słowo, Jaldabaoth, „syn chaosu” – kasztan, który podnoszę ze ścieżki, chcąc nacieszyć dłoń jego aksamitem czy przeczucie metafory, która ma mnie zaprowadzić gdzieś dalej, do czegoś innego?

Kilka nowych profesji według internetowych przewidywań: osobisty kurator cyfrowy, czyli specjalista od kształtowania naszego życia prywatnego i kariery zawodowej w sieci; projektant śmieci, będzie zajmował się znajdowaniem nowych zastosowań do użytych już materiałów; ekspert do spraw uproszczeń, rodzaj konsultanta, którego celem będzie pomoc firmom w upraszczaniu ich funkcjonowania, zarówno w wymiarze ludzkim jak i proceduralnym; doradca do spraw opieki zdrowotnej, czyli osobisty doradca pomocny przy nawigowaniu w labiryntach skomplikowanych systemów opieki zdrowotnej; nostalgista, rodzaj projektanta wnętrz i jednocześnie opiekuna osób starszych, który pomoże stworzyć wystrój domu czy mieszkania na wzór wybranej dekady z przeszłości; manager śmierci cyfrowej, którego zadaniem będzie zakończyć nasze życie w sieci.

Islam morduje, a w Europie prawdziwy teatr przebaczenia, realizowanego zresztą per procura, ale zgodnie z polityczną poprawnością. Pisał kiedyś Kołakowski: Z pewnością nie możemy wybaczać w cudzym imieniu, to znaczy nie mamy prawa po prostu oświadczyć, że przestępcom, mordercom, oprawcom wybaczone są zbrodnie, które na innych ludziach, nieżyjących już, popełnili. Byłoby to ohydne przywłaszczenie sobie prawa innych pokrzywdzonych. Możemy wybaczać tylko we własnym imieniu to, co nam złego ktoś uczynił.

Michaël de Saint-Cheron widział tu podobną groźbę naruszenia praw pokrzywdzonych: „Dziwne to miłosierdzie, które bez skrupułów przebacza w imieniu ofiar. Można by nawet się zastanawiać, czy taka koncepcja przebaczenia jest rzeczywiście chrześcijańska. Gdzie jest napisane: będziesz przebaczał w imieniu ofiar i męczenników? Czy nie oznaczałoby to, że stawiamy kata, który dokonał skruchy, ponad ofiarę?”

Na człowieka masowego najsilniej działają obrazy. Nie słowa, lecz obrazy. To one dają mu złudne przekonanie, że spotyka się z prawdę, że dotyka jej gołymi rękoma, choć to, co ogląda, jest jedynie zwizualizowanym złudzeniem. A jednak skłonny jest sądzić, że obraz nie kłamie, że wzroku nie można oszukać, podczas gdy słowa są wieloznaczne i podatne na wszelkie manipulacje, a więc i mniej wiarygodne. I wiara w to dziś, gdy wiemy już tak wiele o naszych zmysłach … Widocznie jednak ważniejsze jest, by nie było odstępstw od reguły, ważniejsze jest, abyśmy wszyscy byli identycznie sformatowani.

Jeszcze raz Cioran, jego „Zeszyty”. Pod datą 2 lipca 1965 pisze: „Wczoraj w szpitalu przez dwie długie godziny czekałem na swoją kolej. Obok mnie pytlowały dwie stare kobiety. Te szkaradne trajkoty też chcą żyć, upierają się, by trwać, chociaż ich egzystencja nikomu nie jest potrzebna i nie ma żadnego sensu. Nie do wiary, że Raskolnikow po tym zbawiennym uczynku ugrzązł, co prawda nie w wyrzutach sumienia, lecz w jakimś niepokoju i pomieszaniu”.

Słowa okrutne? wyzywające? bezwzględne? Z całą pewnością, ale jakże często sami mamy podobne myśli. Jeżeli nie wyrażamy ich głośno, i jeżeli głośno odcinamy się od nich, to tylko z powodu naszej bezbrzeżnej hipokryzji i tchórzostwa, zwłaszcza z obawy o nasz własny los.

Prawda ma charakter oznajmujący i, aby zaistnieć, potrzebuje co najmniej dwóch osób. Ktoś musi ją wygłosić i ktoś musi jej wysłuchać. Prawdę bowiem prezentujemy komuś, dzielimy się nią z kimś; mówienie prawdy samemu sobie jest żałosne, nieprawdziwe i śmieszne. Czyżby dlatego alegoria Prawdy często przedstawiana była jako kobieta, która przygląda się w małym zwierciadle? A więc lustro, odbicie. Nie ma żadnych absolutnych prawd. Prawda, tak samo jak Kłamstwo, ma tysiące twarzy.

Zawsze podejrzewałem, że żal jest jedynie starannie zamaskowaną formą egoizmu.

Cioranowskie określenie „zabarykadować się w smutku” … Jakże celne. Są ludzie, którzy hołubią smutek, który na nich spada, otaczają się nim niczym głęboką fosą, noszą na sobie niczym ciężką, żelazną zbroję, odgradzają się nim niczym kolczastą palisadą, w jakiś sposób czując się dumni tym smutkiem, uszlachetnieni nim i gotowi bronić go i chronić za wszelką cenę.

Emil Cioran „Zeszyty 1957-1972”: Obiektywizm jest znakiem wyczerpania. Krzepa wybiera i odrzuca. Tylko słabość oddaje sprawiedliwość wszystkiemu i omija to, co nieprzejednane. Eklektyzm, w jakiejkolwiek występowałby formie, świadczy o bezsilności i niejakości.

To prawda. Jesteśmy „obiektywni” tylko ze strachu, z przeczucia własnej słabości, z lęku przed konfrontacją. Obiektywny jest tylko ten, kto boi się być zdemaskowany, kto nie ma ani sił ani odwagi, by podjąć wyzwanie. Cioran ma rację; obiektywizm jest symptomem wyczerpania. Quod vide – bez mała cała zachodnia Europa.

Nikt nie potrafi z równym wdziękiem i równie skutecznie wyolbrzymiać swoich obaw, smutków czy zmartwień jak kobiety. To nie jest już umiejętność. To coś więcej – to talent.

Dzisiaj w nocy rozmowa z lekarzem. Słuchając go zastanawiałem się, jak to jest możliwe, by ten człowiek kogokolwiek z czegokolwiek kiedykolwiek uleczył.

Sentymentalizm jest „wrażliwością” ludzi pozbawionych wrażliwości.

Ludzie, których podziwiamy za ich tolerancję, to najczęściej ludzie, którzy już w nic nie wierzą. To samo dotyczy społeczeństw. Szwecja jest znakomitym przykładem takiego społeczeństwa. Tutaj tolerancja jest wypadkową niewiary w cokolwiek.

Najobrzydliwszym słowem jakie znam jest słowo zbawienie. W podtekście zawiera tylko jedno pragnienie: wyjść żywym z życia. Nienawidzę tych, którzy używają tego słowa jako przynęty i pogardzam tymi, którzy czepiają się tej przynęty.