Same old story

Jakób Gieysztor, uczestnik Powstania Styczniowego, aresztowany przez Moskali 31 lipca 1863 roku, skazany na 12 lat ciężkich robót w Usolu. Dopiero w 1872 roku zezwolono mu na powrót do kraju. Autor obszernych pamiętników z lat 1857-1865. Poniżej fragment z tzw. etapów w drodze do wygnania: „Tłoczyliśmy się literalnie, ciasnota, zaduch, gorąco, drzwi się nie odmykają, pod żadnym pretekstem wyjść nie można. Tak samo z nami mieszczą się dzieci i kobiety… wśród tej hałastry… miotającej obelgi, połajanki, zaczerpnięte ze słownika rosyjskiego, tak obfitego w tej gałęzi. … Niech czytelnik przeniesie się raz tylko na jedna godzinę do takiej etapowej izby, niech słyszy obok śpiewu wrzawę, orgję zbójów, a tu w ścisku, w zabijającym smrodzie, w brudzie, miljonami owadów otoczone, razem z nami te dzieci, te kobiety, a pojmie… I tak podróżowały młode, wykształcone niewiasty, które rzucały rodziny, często wielkopańskie dostatki, by osłodzić życie swym mężom i spełnić obowiązki żon i Polek.”