Andrzej Bobkowski: Europa to przede wszystkim człowiek, a trudno i darmo – gatunek człowieka psuje się ostatnio z zatrważającą szybkością. Europejczyk traci wszystkie te cechy, które stanowiły o jego wyższości dawniej: przedsiębiorczość, pęd do rozsądnego ryzyka, zdolność indywidualnego osądu, rozsądne nieposłuszeństwo. Wprost przeciwnie – stał się posłuszny Państwu i państwom obcym.