… byłam już znużona tą miłością, a więc sytuacja ta była mi na rękę, zwalniała mnie z przykrego obowiązku wyjaśnień  czy tłumaczeń – musiałam tylko dołożyć odrobinę starań, by jakoś ukryć zadowolenie. Ale sama wiesz, że my, kobiety, akurat to potrafimy doskonale.

Epoka geobotanicznego kosmosu kończy się definitywnie, gdy pojawia się prawdziwe miasto, greckie miasto. Sokrates, dziecko miasta, mówi, że nie czuje żadnej wspólnoty z drzewami rosnącymi na zewnątrz murów miejskich. Moda na gloryfikację natury, tak dziś promowana, to poroniony potworek naszego strachu. F. Nietzsche: Czujemy się spokojnie i przyjemnie na łonie natury, bo nie ma ona swego zdania na nasz temat.

Czy istotnie kochamy kogoś poza samym sobą? Nie. Kochamy zawsze nasze wyobrażenie o tej drugiej osobie, kochamy jej obraz, urojony przez nasze potrzeby i oczekiwania, czyli w gruncie rzeczy kochamy tylko i wyłącznie siebie samych. W miłości poszukujemy osobistej przyjemności za pośrednictwem własnych wyobrażeń, podobnie jak w seksie poszukujemy prywatnej przyjemności za pośrednictwem drugiego ciała.

Nigdy jeszcze tak wielu ludzi nie sprzedawało za tak wielkie pieniądze tak bezmiernej niekompetencji.

Jan Chryzostom, największy kaznodzieja Kościoła Wschodniego, zmarły około roku 407, widział małżeństwo jako remedium concupiscentiae czyli lekarstwo na pożądanie seksualne. W naszej epoce facet byłby feministą, liberałem i słynnym seksuologiem z prywatną praktyką.

Człowiek jest zabawnym istotą: pożąda bezpieczeństwa, ale bezpieczeństwo nudzi go śmiertelnie; boi się śmierci, ale śmierć go fascynuje; podobno nienawidzi przemocy, ale z upodobaniem ją stosuje; jest stadny, ale z innymi żyje raczej z konieczności niż z chęci; buduje i tworzy, ale tym, co go podnieca naprawdę jest niszczenie; uznaje za swój ideał braterstwo wszystkich ludzi i na każdym kroku temu zaprzecza; istnieje w dziś, ale żyje głównie we wczoraj i w jutrze, całkiem nie troszcząc się o dziś; zawsze marzy o wolności i zawsze z niej rezygnuje; kocha się w epoce AIDS bez kondomów, ale bardzo zamartwia się odrobiną trójchloroetylenu w wodzie pitnej;  szuka podniet uciekając przed nudą, która jest rezultatem bezpieczeństwa, ale zaspokoiwszy się znów szuka bezpieczeństwa, które stwarza problem nudy …

Waginorama: japoński odpowiednik pracy przy taśmie. Na skraju estrady dziewczyny siedzą z rozwartymi udami, a japońscy proletariusze z uwagą i powagą przyglądają się żeńskim organom. Iście trzewne obscenum.

Co byś zrobił będąc mną, by udowodnić mi, że jesteś sobą?”  (Król Lear)

Tym, którzy nie pamiętają albo nie chcą pamiętać chciałbym przypomnieć tylko jeden znaczący szczegół: więźniowie gułagów musieli wysyłać Stalinowi życzenia urodzinowe. Czy coś podobnego miało też miejsce w Auschwitz? Czy Żydzi pisali kartki urodzinowe z życzeniami dla Hitlera? Nie. Naziści nie organizowali też sądów, podczas których Żydzi musieliby zeznawać, iż działali w międzynarodowym spisku przeciwko Niemcom. Ale komuniści potrzebowali takich zeznań i aktów skruchy. Uważali, że każdy człowiek musi potwierdzić ich rację. Tymczasem dzisiaj faszyzm jest beeee, a komuniści zasiadają w europejskich parlamentach. Zwariowałem?

W eksperymentach (Gerd Kempermann, Ulman Lindenberger) prowadzonych na myszach udowodniono, że w niektórych rejonach mózgu przez cale życie tworzą się nowe komórki nerwowe. Dzieje się tak wówczas, gdy zwierzęta uczą się czegoś nowego. Nazywano to neurogenezą. Jeszcze 15 lat temu powiedzenie czegoś takiego graniczyłoby zapewne z herezją, dziś jednak wiemy to na pewno: u myszy nawet w bardzo podeszłym wieku, które stale musiały na nowo odnajdywać drogę w labiryncie, tworzą się neurony w hipokampie. To nie wszystko. Zwierzęta te potrafią rozwiązywać skomplikowane zadania ze znacznie większą łatwością niż ich rówieśnicy, w których mózgach nie powstały nowe neurony.

Wszystkie ideologie umierają na tę samą chorobę: śmiertelne zatrucie swoimi własnymi kłamstwami. Wypada tylko żałować, że, niestety, bardzo rzadko prowadzi to do szybkiej i bolesnej śmierci.

Nikotyna, alkohol, kawa i herbata mają swoje zasługi dla literatury. W obłokach alkoholu i dymu powstawały takie dzieła jak Jądro Ciemności, Czarodziejska Góra, Pod Wulkanem, Komu bije dzwon, Zwrotnik Raka, Człowiek bez właściwości, Bunt mas, w morzu kawy rodziła się cała Komedia Ludzka, w potokach herbaty Klub Pickwicka. Czy ktoś może wie, co wielkiego powstało przy soku z marchwi?

Nasze zmysły, zwłaszcza wzrok, ochoczo fraternizują się z rzeczywistością. Oswajają się z nią szybko i szybko tracą nią zainteresowanie, w ustawicznej pogoni tylko za tym, co nowe lub nieznane. Przeciwnie nasz umysł. Umysł jest podejrzliwy i nieufny. Długo przygląda się każdemu zjawisku, buduje wyobrażenia, zmienia je, poprawia, uzupełnia. To sprawia, że świat wydaje się nam tajemniczy, skomplikowany i fascynująco bogaty. Jak w banalnym przykładzie: nagie ciało kobiety, choćby najpiękniejsze, nuży nas prędko; umiejętnie zakrywane, długo nie przestaje podniecać.

Jedynacy nie umieją zwierzać się i nie lubią zwierzeń. Przychodzi to im z ogromnym trudem, gdy zostaną do tego zmuszeni. To zrozumiałe. Nigdy tego w dzieciństwie nie wytrenowali. Nie mieli z kim. Nie zwierzają się więc, bo nie potrafią. Tworzą mity. Ich opowieści o sobie są czymś w rodzaju twórczości literackiej. Niekiedy znakomitej.

Brana widuje się teraz w towarzystwie Eurydyki. Mówią, że była posągiem, który stał w pobliskim parku, ale ujrzawszy go zeskoczyła z cokołu i od tego czasu nie rozstają się ani na moment. Ja w to nie wierzę, ale i nie dochodzę prawdy. Tutaj w dobrym tonie są legendy, a prawda uchodzi za wulgaryzm.

Widziałem też Erosa. Podobno kiedyś pojawiał się bardzo rzadko i uśmiechał się tylko do wybranych. Teraz dość często przynoszą go na Bazar. Jest nie większy niż opakowanie na środki antykoncepcyjne, tak żałośnie słaby, że nie może nawet unieść łuku i uśmiecha się do wszystkich, którzy uśmiechają się do niego. Nadal cieszy się jednak ogromną sympatią i popularnością i każdy pragnie go dotknąć. We mnie wzbudził jedynie litość – podobnie jak Don Juan, który jest barmanem w barze dla lesbijek, daje się upakarzać Safonie, trenuje z zapałem tenisa i lubieżnie spogląda w stronę wysportowanych efebów.

Za Bazarem, w dzielnicy Marzeń, znajduje się pracownia Pigmaliona. Pigmalion jest niski, gburowaty i złośliwy jak gnom. Zaglądam do niego od czasu do czasu. Ostatnio pokazał mi prototyp najnowszej Galatei. Jest piękna, długonoga i świetnie zbudowana, a jednak w oczach Pigmaliona czają się niepewność i zmęczenie. Poprzednia Galatea ani nie drgnęła mimo jego zaklęć i błagań, ale przebudziła się natychmiast, gdy do pracowni weszła pewna znajoma Pigmaliona. Nie otrząsnął się jeszcze po tym ciosie, nie chce o tym rozmawiać i krążą pogłoski, że skończył się i nie ożywi już nawet zwykłej śmiertelnicy.

Bibijilny Raj, z tresowanymi zwierzętami i starannie wyselekcjonowaną roślinnością, odwiedzam głównie ze względu na znakomitą klimatyzację. Adam i Ewa leżą obok siebie na zanieczyszczonej plaży, piasek jest szary, gdzieniegdzie brunatne plamy ropy, puszki coca-coli, niedopałki papierosów, telefon komórkowy. Za nimi rośnie jabłoń z gatunku niskopiennych. Ugina się pod ciężarem owoców, ale są małe i gorzkie i nikt ich nie zrywa. Nigdzie ani śladu Boga, Węża czy komarów. Powiadają, że kiedyś było inaczej i można to jeszcze zobaczyć na wyblakłych fotografiach w Muzeum Starych Dobrych Czasów, gdzie obok Wiary, podobnej do pasa cnoty, leżą pozory cieńki jak nasit przetykany złotem, obok Nadziei, ślepej, lecz oszałamiająco pięknej, spoczywają złudzenia misterne jak flamandzie koronki, i tylko Miłość przedstawiona jest, nie wiedzieć czemu, w postaci swojej chemicznej Trójcy: jako Dopamina, Endorfina i Oksytocyna.

Z Diotymą umówiłem się na tarasie wytwornej kawiarenki w Mantylei. Przyszła w białej, długiej sukni. Opalone udo, zalotnie ciemniejące w wysokim rozcięciu, ożywiało senne twarze żigolaków, drzemiących w cieniu kolorowych parasoli. Gdy wspomniałem o Sokratesie, roześmiała się swobodnie:

 

                                              Na Baala! Nie, o metafizyce nie było nawet mowy,

                                                A przy tym sposób w jaki patrzył na jej biust:

                                            Po prostu miał na nią ochotę. A Plato zwykły łgarz,

                                               Ale czytała; pewnie chwyci. Zapaliła papierosa.

                                                   Był ranek, rześki wiatr, jeszcze dość pusto –

                                                 Jak zwykle o tej porze. Tylko przy coctailach

                                                   Kilka rozleniwionych dam i dusze boga Re –

                                                      Czaple brodzące w lazurowej wodzie …

(URBS, fragment powieści)

Gardzisz Europą, plujesz na Europę, wstydzisz się Europy, chociaż jesteś Europejczykiem, durniu? Jeżeli nie Europa, to co nam jeszcze pozostaje? Azja może? Albo Afryka? Który z tych mrówczych, kolektywnych światów proponuje jakąkolwiek całościową wizję? Który z tych światów jakąkolwiek wizję rzeczywistości posiada? Jeżeli uniecestwimy Europę potrzeba będzie setek lat, by pojawia się jakaś cywilizacja – powtórzy się upadek Rzymu.

Zmiany reakcji dwóch sprzężonych ze sobą systemów o stałych reaktywnościach są zawsze jednakowe. Przekład: wilk, żeby dogonić zająca biegnie coraz szybciej, ale i zając biegnie coraz szybciej, by ujść pogoni. Iloczyn reaktywności dwóch sprzężonych systemów wyraża się liczbą niemianowaną, jest wielkością bezwymiarową, co w wolnym przekładzie na nasz prymitywny slang znaczy, że w miłości słuchanie miłych słów skłania jednego partnera do pieszczot, a drugiego pieszczoty skłaniają do wypowiadania miłych słów.

Lady Mary Wortley Montagu, przed śmiercią: It has all been very interesting.

Największym ryzykiem w życiu jest nie podjąć żadnego ryzyka. Nie jest to karalne, ale nie łudźmy się, że nie ma za to żadnej kary.